पुण्यातील पत्रकार, लेखक डॉ. सुरेश गरसोळे यांनी तो घडवून आणला होता. तेव्हापासून मकरसंक्रांतीच्या दिवशी डॉ. देशपांडे यांचा जन्मदिन महाराष्ट्रभर 'भूगोल दिन' म्हणून विशेषतः शालेय पातळीवर सुरू आहे.
पूर्ण वाचा →
एरॅटोस्थेनिसने अलेक्झांड्रियामध्ये एक खांब उभारला आणि उन्हाळ्याच्या संक्रांतीच्या वेळी त्याने पाहिले की त्यावर सावली पडली आहे, हे सिद्ध होते की सूर्य थेट वर नसून थोडा दक्षिणेकडे आहे. पृथ्वीची वक्रता ओळखणे आणि दोन शहरांमधील अंतर जाणून घेतल्याने इराटोस्थेनीस ग्रहाचा परिघ मोजणे शक्य झाले.
पूर्ण वाचा →
पृथ्वीच्या व्यासाचा पहिला मोजमाप करणारा एराटोस्थनेस
माणूस नेहमीच उत्सुक असतो, म्हणून त्याने प्रत्येक गोष्टीसाठी उपाय शोधण्याचा प्रयत्न केला. पृथ्वीचा व्यास मोजण्यासाठी प्रथम सक्षम एराटोस्थेनिस होते
भूगोलाच्या दोन मुख्य शाखा भौतिक भूगोल आणि मानवी भूगोल आहेत.
पूर्ण वाचा →
साधारणपणे, पद्धतशीर भूगोल चार मुख्य शाखांमध्ये विभागलेला आहे. (i) हे वातावरण (हवा), हायड्रोस्फियर (पाणी), लिथोस्फियर (पृथ्वीचे घन खडक) आणि जैवमंडल यांसारख्या पृथ्वीच्या प्रणालींशी संबंधित आहे, ज्यामध्ये पृथ्वीवरील सर्व सजीवांचा समावेश आहे.
पूर्ण वाचा →
भूगोल हे शास्त्र असून त्याच्या मानवी भूगोल व भौतिक किवा प्राकृतिक भूगोल अशा दोन मुख्य उपशाखा आहेत.
पूर्ण वाचा →
भूगोलशास्त्रज्ञ का आणि कसे याचा अभ्यास करतात: गोष्टी कोठे आहेत आणि त्या का आहेत, त्या कुठे आहेत, ठिकाणे एकमेकांशी कशी जोडलेली आहेत आणि ते कसे वेगळे असू शकतात आणि ठिकाणे आणि लोक पर्यावरणाशी कसे संवाद साधतात.
पूर्ण वाचा →
ग्रीकांनी शास्त्र व तत्त्वज्ञान म्हणून भूगोलाचे अध्ययन केले आणि पृथ्वीचा आकार व तिची रचना कशी आहे हे सांगण्याचा प्रयत्न केला. प्राचीन ग्रीक शास्त्रज्ञ अॅरिस्टॉटलने पृथ्वी गोल आहे असे सांगितले व इरॅथोसिसने पृथ्वीच्या परिघाचे मापन केले. रोमनांनी पृथ्वी हे विश्वाचे केंद्र आहे असे मानून नकाशेसुद्धा तयार केले.
पूर्ण वाचा →
म्हणूनही १४ जानेवारी या दिवसाला विशेष भौगोलिक महत्त्व आहे. याच दोन्ही गोष्टी मनात ठेवून ज्येष्ठ भूगोलतज्ञ डॉ. सुरेश गरसोळे यांनी राज्यात 'भूगोल दिन' साजरा करण्याची प्रथा १४ जानेवारी १९८८ पासून सुरू केली. त्यानुसार या दिवशी भौगोलिकदृष्ट्या महत्त्वाचे उपक्रम निवडले जातात.
पूर्ण वाचा →
उत्पत्तीचा भौगोलिक प्रदेश म्हणजे निर्दिष्ट कालावधीच्या सुरुवातीला ज्या प्रदेशात स्थलांतरित राहत होते आणि ज्या कालावधीत तो किंवा तिने सोडला होता . या प्रदेशांमध्ये जनगणना महानगर क्षेत्र, प्रांत किंवा प्रदेश किंवा देश यासारख्या प्रदेशांचा समावेश आहे.
पूर्ण वाचा →