देशाच्या अर्थव्यवस्थेच्या भांडवल निर्मितीत कृषी क्षेत्राचा वाटा 1950-51 मध्ये 17.7 टक्के होता तो 2016-17 मध्ये 15.5 टक्के झाला आहे. कृषी क्षेत्र भारतातील सर्वात मोठे मुक्त खाजगी क्षेत्र आहे. तसेच सर्वात मोठे व असंघटित क्षेत्र आहे. कृषी व्यवसाय हा एकच असा प्रमुख व्यवसाय आहे ज्याच्यावर आयकर आकारला जात नाही.
पूर्ण वाचा →
संपूर्ण भारतातील खेड्यांमध्ये शेती हा मुख्य उत्पादनाचा व्यवसाय आहे. इतर उत्पादन क्रियाकलाप, ज्यांना बिगरशेती क्रियाकलाप म्हणून संबोधले जाते त्यामध्ये लहान उत्पादन, वाहतूक, दुकानदारी इ.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण अर्थव्यवस्थेमध्ये कृषी आणि बिगर-कृषी दोन्ही उद्योगांचा समावेश आहे, म्हणून ग्रामीण अर्थशास्त्रामध्ये कृषी अर्थशास्त्रापेक्षा व्यापक चिंता आहेत जे अन्न प्रणालींवर अधिक लक्ष केंद्रित करतात. ग्रामीण विकास आणि वित्त ग्रामीण अर्थशास्त्रातील मोठ्या आव्हानांचे निराकरण करण्याचा प्रयत्न करते.
पूर्ण वाचा →
शेती हा तेथील मुख्य व्यवसाय. ग्रामीण भागातील सु. ८५% माणसे शेतीवर अवलंबून आहेत.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण भागातील लोकसंख्येची घनता खूपच कमी आहे. अनेक लोक शहरात किंवा शहरी भागात राहतात. त्यांची घरे आणि व्यवसाय एकमेकांच्या अगदी जवळ आहेत. ग्रामीण भागात लोकांची संख्या कमी असते आणि त्यांची घरे आणि व्यवसाय एकमेकांपासून दूर असतात.
पूर्ण वाचा →
बाजार भांडवलशाहीची व्याख्या सामान्यत: एक अशी प्रणाली म्हणून केली जाते जिथे खाजगी व्यक्ती आणि कॉर्पोरेशन्सचे उत्पादन साधन असते, जिथे खाजगी गुंतवणूक अर्थव्यवस्थेला चालना देते आणि जिथे स्पर्धात्मक बाजार नियोक्ते आणि कामगारांना जोडतात
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण विकास सामान्यत : लोकसंख्येच्या आणि दुर्गम भागात राहणाऱ्या व्यक्तींचे जीवनमान आणि आर्थिक कल्याण वाढवण्याच्या पद्धतीचा संदर्भ देते. पारंपारिकपणे, ग्रामीण विकास हे वनीकरण आणि शेती यासारख्या जमीन-केंद्रित नैसर्गिक संसाधनांच्या गैरवापरावर केंद्रित होते.
पूर्ण वाचा →
अविकसित व विकसनशील देशांत ग्रामीण समाज संख्येने मोठा आहे आणि या समाजाचा विकास म्हणजेच राष्ट्नाचा विकास, असे समीकरण झाले होते. हा विकास घडवून आणताना ग्रामीण समुदायांत अस्तित्वात असलेल्या परस्पर-सहकार्यादी गुणांचा उपयोग करून घेण्याचा बुद्धीपुरस्सर यत्न करणे, ही सामुदायिक विकासामागील प्रेरणा आहे.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण समाजाचे परिवर्तन
शेती अधिक सघन झाल्यामुळे शेतमजुरीचा वापर वाढला ; पेमेंट इन प्रकार (धान्य) पासून रोख पेमेंटकडे बदल; शेतकरी किंवा जमीनमालक आणि शेती कामगार यांच्यातील पारंपारिक बंध किंवा आनुवंशिक संबंध सैल होणे (ज्याला बंधपत्रित कामगार म्हणून ओळखले जाते);
सर्वसमावेशक विकास ही संकल्पना आहे की प्रत्येक व्यक्ती, त्यांच्या ओळखीची पर्वा न करता, त्यांच्या समाजात परिवर्तन घडवून आणण्यासाठी महत्त्वपूर्ण आहे . विकास प्रक्रिया ज्या सर्वसमावेशक असतात त्या समाजासाठी चांगले परिणाम देतात.
पूर्ण वाचा →