मोहेंजो दारो येथे कोणते विशेष बांधलेले धरण सापडले?
na
पूर्ण वाचा →na
पूर्ण वाचा →सिंधू संस्कृतीच्या अस्तित्वाचा पुरावा दयाराम सहानी यांनी १९२१ मध्ये उजेडात आणला. त्याच वर्षी पंजाबातील हडप्पा येथे प्रायोगिक उत्खनन झाले, त्यात सिंधू संस्कृतीचे ताम्रपाषाणयुगीन स्वरुप स्पष्ट झाले. राखालदास बॅनर्जी यांनी मोहें-जो-दडोचा शोध लावला (१९२२).
पूर्ण वाचा →हडप्पा संस्कृतीत सार्वजनिक स्नानगृहे होती. मोहनजोदडो येथे एका भव्य स्नानगृहाचे अवशेष सापडले. या स्नानगृहाची लांबी १२ मीटर, रुंदी ७ मीटर आणि खोली २.५ मीटर आहे.
पूर्ण वाचा →गुजरातेत⇨ लोथल व त्याच्या दक्षिणेस भगतराव येथेही सिंधू संस्कृतीचे लोकराहत असत, शिवाय राजस्थानात ⇨कालिबंगा, गिलुंड व इतर अनेकठिकाणी तसेच उत्तर प्रदेशात मीरतच्या पश्चिमेस सु. ३१ किमी. वर अलमगीरपूर येथे सिंधू संस्कृतीचे लोक राहत असत, असे आढळूनआले आहे.
पूर्ण वाचा →औद्योगिक दृष्ट्या पुढारलेल्या यूरोपीय राष्ट्र-राज्यांनी व्यापारी बाजारपेठांसाठी मागासलेल्या व अविकसित वसाहतींवर राजकीय, आर्थिक, लष्करी वर्चस्व लादणे, ही अनिवार्य गोष्ट झाली. त्यामुळे औद्योगिक क्रांतीनंतरचा वसाहतवाद आर्थिक दृष्ट्या शोषक, राजकीय दृष्ट्या जुलमी, सामाजिक दृष्ट्या अनुदार व सांस्कृतिक दृष्ट्या असहिष्णू बनला.
पूर्ण वाचा →इंग्लंडमधील औद्योगिक क्रांतीमुळे त्यांच्या वसाहतींमधून कच्च्या मालाची मागणी वाढली . याचा वसाहतीत देशांवर वाईट परिणाम झाला कारण त्यांना आवश्यक असलेल्या कच्च्या मालाची मोठ्या प्रमाणात निर्मिती करणे आवश्यक होते. या देशांनाही इंग्लंडकडून तयार झालेला माल परत विकत घेणे आवश्यक होते.
पूर्ण वाचा →औद्योगिक क्रांतीमुळे कारखानदारींचा उदय झाला. कारखान्यातून कमी वेळात, कमी खर्चात, चांगल्या प्रतीचे मोठ्या प्रमाणात उत्पादन घेणे शक्य झाले. उत्पादनात वाढ झाल्यामुळे सर्व लोकांना जीवनोपयोगी वस्तू स्वस्तात मिळू लागल्या. रोजगारात बरीच वाढ झाल्यामुळे सामान्य जनतेची क्रियाशक्ती वाढली.
पूर्ण वाचा →रोजगारी उपलब्ध करणे, स्थानीय भांडवल व कौशल्य ह्यांच्या विनियोगाला वाव देणे, नागरी व ग्रामीण राहणीमानांतील फरक कमी करणे, विकेंद्रित अर्थव्यवस्थेचा पाया घालून समाजवादी समाजरचनेचे ध्येय साध्य करणे आणि उपभोग्य वस्तूंच्या पुरवठ्यात वाढ करणे, या उद्देशांनी चार पंचवार्षिक योजनांत कुटिरोद्योग-विकासाला प्रामुख्याने महत्त्व
पूर्ण वाचा →या व्यतिरिक्त, कुटीर उद्योगांना मोठ्या प्रमाणावर भांडवल असलेल्या मोठ्या उद्योगांकडून स्पर्धेचा सामना करावा लागतो आणि देशभरात त्यांची पोहोच वाढवण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर भांडवल असते. कुशल प्रतिभा आणि संसाधने असलेल्या बहुराष्ट्रीय कंपन्यांच्या कठीण स्पर्धेमुळे बाजारपेठ काबीज करण्यासाठी त्यांना संघर्ष करावा लागतो.
पूर्ण वाचा →ब्रिटीश वस्तूंचा परिचय: ब्रिटीशांनी त्यांच्या मशीन-निर्मित वस्तू भारतात आणल्या, ज्या भारतीय कुटीर उद्योगांनी उत्पादित केलेल्या हस्तनिर्मित वस्तूंपेक्षा स्वस्त आणि चांगल्या दर्जाच्या होत्या . यामुळे भारतीय उत्पादनांच्या मागणीत घट झाली आणि शेवटी कुटीर उद्योगांचा नाश झाला.
पूर्ण वाचा →