संसदीय प्रणालीची मुख्य वैशिष्ट्ये म्हणजे कार्यकारिणी कायदेमंडळाचा भाग असणे, मंत्रिमंडळाची विधिमंडळाची सामूहिक जबाबदारी आणि राज्याचा नाममात्र प्रमुख आणि कार्यकारिणीचा वास्तविक प्रमुख जो पंतप्रधान असतो.
पूर्ण वाचा →
"संसदीय शासन पद्धती" त पंतप्रधानांची भूमिका अतिशय महत्त्वाची असते. पंतप्रधान हा मंत्रिमंडळाचा प्रमुख, संसदेतील बहुमतधारी पक्षाचा प्रमुख महत्त्वाच्या भूमिका पार पाडाव्या लागतात. मंत्र्यांची निवड करण्यापासून तर त्यांना खातेबाह्य करण्यापर्यंत पंतप्रधानाला भूमिका पार पाडावी लागते.
पूर्ण वाचा →
तील करा्य देमंडळ करा्यद्रां च्यरा तनतमथितीचे
करा्यथि करते. करा्यथि करारी मंडळ त्यरा करा्यद्रां ची प् त्य षि
अंमलबजरावणी करते. न्यरा्य मंडळ न्य रा्य देण्यरा चे करा्यथि
करते. ्य रा तीनही शरािरांची करा्यते , त्यरां चे अतधकरारषिेत्र
व त्यरां च्यरा वरील म्यराथि दरा, तीनही शरािरांचे परसपररां मधील
संबंध संतवधरान ठरवते.
पार्लमेंट' ही अशीच तेथे उत्क्रांत झालेली संस्था आहे. पार्लमेंटवर आधारित पार्लमेंटरी (Parliamentary) शासनपद्धती हे इंग्लंडचे योगदान मानले जाते. भारतात ही शासनपद्धती संसदीय शासनपद्धती म्हणून आपण स्वीकारलेली अाहे. अर्थात इंग्लंडमधील पार्लमेंटरी शासनपद्धती व भारतातील संसदीय शासनपद्धतीत व्यापक अर्थाने साम्य दिसते.
पूर्ण वाचा →
भारत एक लोकतांत्रिक गणराज्य है, जिसका द्विसदनात्मक संसद वेस्टमिन्स्टर शैली के संसदीय प्रणाली द्वारा संचालित है।
पूर्ण वाचा →
कायदे बनवण्यात संसदेची भूमिका महत्त्वाची असते. त्यांना संघाच्या यादीत समाविष्ट असलेल्या सर्व बाबींसाठी न्याय्य आणि मजबूत कायदे तयार करावे लागतील . राज्य राष्ट्रपती राजवटीत असल्यास किंवा आणीबाणीच्या परिस्थितीत राज्यासाठी कायदे करण्याचा किंवा राज्य सूचीमध्ये सूचीबद्ध केलेल्या बाबींवर निर्णय घेण्याचा अधिकारही संसदेला आहे.
पूर्ण वाचा →
संसदेचे कामकाज हाऊस ऑफ कॉमन्स आणि हाऊस ऑफ लॉर्ड्स या दोन सभागृहांमध्ये चालते. त्यांचे कार्य एकच आहे: कायदे (कायदे बनवणे), सरकारच्या कामाची छाननी (तपास) करणे आणि वर्तमान समस्यांवर चर्चा करणे.
पूर्ण वाचा →
अशी शासनपद्धती अमेरिका या देशात आहे. ही पद्धती संसदीय शासनपद्धतीपेक्षा वेगळी आहे. कायदेमंडळापासून कार्यकारी मंडळ अलिप्त असलेली आणि ज्यात कार्यकारी प्रमुख (राष्ट्राध्यक्ष) थेट जनतेकडून निवडला जातो. ती पद्धत म्हणजे अध्यक्षीय शासनपद्धती होय.
पूर्ण वाचा →
संसद ही भारताची सर्वोच्च विधिमंडळ संस्था आहे. भारतीय संसदेत राष्ट्रपती आणि दोन सभागृहे असतात - राज्यसभा (राज्यांची परिषद) आणि लोकसभा (लोकसभा). राष्ट्रपतींना संसदेचे सभागृह बोलावून रद्द करण्याचा किंवा लोकसभा विसर्जित करण्याचा अधिकार आहे.
बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या नेतृत्वाखाली मसुदा समितीची स्थापन झाली. मसुदा समिती ही सर्वात महत्त्वाची समिती होते. हिचे काम संविधान निर्मिती करणे हे होते. अनेक बैठकांनंतर या समितीने सादर केलेला अंतिम मसुदा २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी संविधान सभेद्वारे स्वीकारला गेला
पूर्ण वाचा →