भांडवल निर्मिती म्हणजे काय?

भांडवल निर्मिती :

भविष्यातील गरज भागविण्यासाठी उपयोगी पडेल, अशा साधनसामग्रीच्या साठ्यात भर टाकणे म्हणजे भांडवल निर्मिती होय. देशाच्या आर्थिक विकासाची गती बहुतांशी अंतर्गत भांडवल निर्मितीवर अवलंबून असते. भांडवल निर्मीतीचे प्रमाण राष्ट्रीय उत्पन्नातून होणारी बचत व तिचा विनियोग यांनी ठरविले जाते.

लीकडच्या काळात भौतिक भांडवलाबरोबर 'मानवी भांडवला' वरही भर देण्यात येतो. मानवी भांडवल म्हणजे सुशिक्षित, प्रशिक्षित व निरोगी मनुष्यबळ. उत्पादन व उत्पादकता वाढविण्यासाठी अशी मनुष्यशक्ती मोठाच हातभार लावते.

श्रमिकाची उत्पादकता वाढविण्यासाठी केलेली गुंतवणूक म्हणजे मानवी भांडवलात केलेली गुंतवणूक, असे मानले जाते. संख्याशास्त्राच्या आधुनिक तंत्राच्या साहाय्याने शिक्षण, प्राविण्य, आरोग्य यांचे मोजमाप सुलभ झाले आहे. अर्थव्यवस्थेतील एकूण उत्पादनापैकी ज्या ज्या वस्तू तात्काळ उपभोगासाठी वापरल्या जात नाहीत व म्हणून ज्यांचा वापर उपभोग्य वस्तूंचे भविष्यकाळातील उत्पादन वाढविण्यासाठी करता येतो, अशा सर्व वस्तू 'भौतिक भांडवल' या संज्ञेखाली येऊ शकतात. हा भांडवलाचा साठा आपल्या गरजा भागविण्याचे राष्ट्राचे भविष्यातील सामर्थ्य दर्शवितो.