तथापि, थर्मल समतोलाची भौतिक उत्पत्ती हा सांख्यिकीय भौतिकशास्त्रातील सर्वात महत्त्वाचा विषय राहिला आहे आणि आजही तो भ्रमित आहे. प्रत्यक्षात, लुडविग बोल्टझमन यांनी थर्मल समतोल यंत्रणेचा अभ्यास करत असताना आधुनिक सांख्यिकीय भौतिकशास्त्राच्या पद्धतीचा शोध लावला.