> भारताला स्वातंत्र्योत्तर काळात सामाजिक, राजकीय आणि आर्थिक आव्हाने म्हणून प्रामुख्याने तीन प्रकारच्या आव्हानांचा सामना करावा लागला.
पूर्ण वाचा →
स्वातंत्र्यपूर्व भारताची अर्थव्यवस्था कृषी आणि हस्तकलेवर आधारित होती. कापड आणि मौल्यवान दगडांवरील कारागिरीचा दर्जा उच्च होता, ज्यामुळे भारतीय उत्पादनांना जगभरात आधार मिळाला. भारताला कच्च्या मालाचा निर्यातदार आणि तयार मालाचा ग्राहक बनवण्याचे ब्रिटिशांचे धोरण होते.
पूर्ण वाचा →
कमकुवत औद्योगिक पाया आणि अविकसित पायाभूत सुविधांनी स्वातंत्र्याच्या वेळी भारतीय अर्थव्यवस्थेला चिन्हांकित केले. मालकीची रचना अत्यंत केंद्रित होती आणि उत्पादन उद्योग क्वचितच निर्यातभिमुख होता. शिवाय, तंत्रज्ञान आणि व्यवस्थापकीय कौशल्यांच्या कमी पुरवठ्यामुळे उद्योग प्रभावित झाला होता.
पूर्ण वाचा →
राष्ट्र या संकल्पनेचे वैधानिक राज्यसंस्थेत होणारे स्थित्यंतर म्हणजे राष्ट्र-राज्य होय. राष्ट्र किंवा राष्ट्रीय भावना या कल्पना संधिग्ध आहेत. त्यामुळे त्यांना वैधानिक स्वरूप जेव्हा प्राप्त होते, तेव्हा राष्ट्र-राज्य अस्तित्वात येते.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
na
पूर्ण वाचा →
प्रत्येक नागरिकाने देशाच्या कायदा व सुव्यवस्थेचे पालन करणे तसेच सुसंवादी सहअस्तित्व राखण्यासाठी आणि राष्ट्राला पुढे नेण्यासाठी जबाबदार नागरिक म्हणून आपले कर्तव्य बजावणे बंधनकारक आहे. भारतामध्ये, आपली राज्यघटना नागरिकांना मूलभूत कर्तव्ये, मार्गदर्शक तत्त्वे आणि मूलभूत अधिकारांसह परवानगी देते.
पूर्ण वाचा →
इंग्रजांनी भारत सरकारकडे प्रशासनाची सूत्रे सोपवल्यानंतर राष्ट्र उभारणीच्या प्रक्रियेत चार लोक आघाडीवर होते. सरदार पटेल आणि त्यांच्यासोबत लॉर्ड माउंटबॅटन, जवाहरलाल नेहरू आणि व्हीपी मेनन होते .
पूर्ण वाचा →
> भारताला स्वातंत्र्योत्तर काळात सामाजिक, राजकीय आणि आर्थिक आव्हाने म्हणून प्रामुख्याने तीन प्रकारच्या आव्हानांचा सामना करावा लागला.
पूर्ण वाचा →
दुष्काळ आणि उपासमारीने भारताला अन्नसुरक्षेसाठी बाह्य मदत घेण्यास भाग पाडले. निरक्षरता: जेव्हा भारताला स्वातंत्र्य मिळाले तेव्हा त्याची लोकसंख्या सुमारे 340 दशलक्ष होती. तेव्हा साक्षरता पातळी फक्त 12% किंवा सुमारे 41 दशलक्ष होती. कमी आर्थिक क्षमता: स्थिर शेती आणि खराब औद्योगिक पाया .
पूर्ण वाचा →