हवामानातील बदल आणि नद्या कोरडे पडणे यासारख्या भौगोलिक बदलांमुळे हडप्पा संस्कृतीचा अंत झाला. हे देखील स्पष्ट केले आहे की जंगलतोड आणि पूर ही हडप्पा संस्कृतीची महत्त्वपूर्ण कारणे म्हणून ओळखली जातात.
पूर्ण वाचा →
धोलावीरा, गुजरात. गुजरातमधील कच्छ जिल्ह्यातील धोलावीरा येथे हडप्पा संस्कृतीशी संबंधित पहिली खगोलशास्त्रीय वेधशाळा सापडली.
पूर्ण वाचा →
उत्तर प्रदेशातील गोरखपूरमधील सोहगौरा हे सोहगौरा ताम्रपटातील शिलालेखासाठी ओळखले जाते जे मौर्य काळातील मानले जाते. हे हडप्पाचे ठिकाण नाही .
पूर्ण वाचा →
गुजरातेत⇨ लोथल व त्याच्या दक्षिणेस भगतराव येथेही सिंधू संस्कृतीचे लोकराहत असत, शिवाय राजस्थानात ⇨कालिबंगा, गिलुंड व इतर अनेकठिकाणी तसेच उत्तर प्रदेशात मीरतच्या पश्चिमेस सु. ३१ किमी. वर अलमगीरपूर येथे सिंधू संस्कृतीचे लोक राहत असत, असे आढळूनआले आहे.
पूर्ण वाचा →
जे फ्लीटने सील शोधल्यानंतर 1921-22 मध्ये सर जॉन हुबर्ट मार्शल यांच्या नेतृत्वाखाली उत्खनन मोहिमेदरम्यान हडप्पा येथे सभ्यतेचा प्रथम शोध लागला. मार्शल, रायबहादूर दया राम साहनी आणि माधो सरूप वत्स यांनी हडप्पाचे अवशेष शोधून काढले.
पूर्ण वाचा →
या संस्कृतीचे प्रथम अवशेष हडप्पा येथे सापडले म्हणून नव्यानेच शोधलेल्या या संस्कृतीला हडप्पा संस्कृती असे म्हणतात. ही सिंधू नदीच्या प्रदेशात केंद्रित असल्याने तिला 'सिंधू संस्कृती' असेही म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
शेतकरी गावांमध्ये एकत्र राहत होते जे कालांतराने हडप्पा आणि मोहेंजोदारो सारख्या मोठ्या प्राचीन शहरांमध्ये वाढले. सिंधू लोकांना त्यांच्या शेतात पिण्यासाठी, धुण्यासाठी आणि सिंचन करण्यासाठी नदीच्या पाण्याची गरज होती. धार्मिक समारंभातही त्यांनी पाण्याचा वापर केला असावा.
पूर्ण वाचा →
असे मानले जाते की सिंधू खोऱ्यातील लोक पाळत असलेला धर्म हा सुरुवातीच्या हिंदू, जैन आणि बौद्ध धर्माचे मिश्रण आहे. पुरातत्वशास्त्रज्ञांनी चिन्हे आणि कलाकृती शोधून काढल्या आहेत ज्यात एक महान पिता आणि आईचे चित्रण आहे जे त्यांचे प्रमुख देव असू शकतात.
पूर्ण वाचा →
हिंदू धर्म, जगातील सर्वात जुना धर्म, 4000 वर्षांहून अधिक जुना आहे. तथापि, 5व्या-6व्या शतकांदरम्यान, त्याने जटिल विधी स्वीकारण्यास सुरुवात केली, ज्यामुळे धर्म सामान्य लोकांपासून दूर गेला.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →