भारतातील नियोजन आयोग गेली पंचवीस वर्षे आपले कार्य करीत आहे. या अवधीत दूरदर्शी नियोजनाच्या अनुरोधाने नियोजन आयोगाने पाच पंचवार्षिक योजना आणि काही वार्षिक योजना तयार केल्या. १९५१–६६ या पंधराव्या वर्षांच्या काळात तीन योजनांची कार्यवाही करण्यात आली.
पूर्ण वाचा →
पहिली पंचवार्षिक योजना (१९५१ ते १९५६)
पहिले भारतीय पंतप्रधान जवाहरलाल नेहरू यांनी भारतीय संसदेसमोर पहिली पंचवार्षिक योजना सादर केली व त्याकडे तातडीने लक्ष देण्याची गरज आहे. पहिली पंचवार्षिक योजना १९५१ मध्ये सुरू करण्यात आली होती जी मुख्यत: प्राथमिक क्षेत्राच्या विकासावर लक्ष केंद्रित करते.
भांडवल कुठलीही सीमा जुमानत नाही. भांडवल वाढ तर घडवून आणते, पण मक्तेदारीची परिस्थिती असेल व पुरेशी स्पर्धा नसेल तर ही वाढ वरच्या दिशेने जमा होते. ती बहुसंख्य जनतेपर्यंत पोहोचत नाही. सामान्य जनतेच्या बँकेतील ठेवी, शेअर बाजारातील गुंतवणूक यांचे रूपांतर भांडवलात होत असले तर वाढीच्या प्रक्रियेत अनेकजण बाजूला काढले जातात.
पूर्ण वाचा →
1) देशातील सर्व भागांमध्ये संसाधनांची उपलब्धता सारखी नाही . 2) संसाधने, विशेषत: नूतनीकरण न करता येणार्‍या संसाधनांना अतिरिक्त काळजी घेणे आवश्यक आहे कारण त्यांचे नूतनीकरण केले जाऊ शकत नाही. 3) काही संसाधनांची तीव्र कमतरता किंवा कमतरता आहे. 4) संसाधन नियोजन अपव्यय कमी करून संसाधनांचा योग्य वापर करण्यास मदत करते.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
संसाधन नियोजन म्हणजे संसाधनांचा नियोजित आणि विवेकपूर्ण वापर करण्याच्या धोरणाचा संदर्भ. सर्व प्रकारच्या जीवनाच्या शाश्वत अस्तित्वासाठी संसाधनांचे नियोजन आवश्यक आहे. देशाच्या संतुलित विकासासाठी राष्ट्रीय, प्रादेशिक, राज्य आणि स्थानिक पातळीवर संसाधनांचे नियोजन आवश्यक असल्याचे यावरून दिसून येते.
पूर्ण वाचा →
संसाधन नियोजन ही एक प्रक्रिया आहे ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश होतो: देशातील सर्व प्रदेशांमध्ये संसाधनांची ओळख . यामध्ये सर्वेक्षण, मॅपिंग, संसाधनांचा गुणात्मक आणि परिमाणात्मक अंदाज शोधणे इत्यादींचा समावेश आहे.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
1930 च्या सुरुवातीस, स्टॅलिनने मूलगामी आर्थिक धोरणांची लाट सुरू केली ज्याने सोव्हिएत युनियनचा औद्योगिक आणि कृषी चेहरा पूर्णपणे बदलून टाकला. रशियाने मिश्र-आर्थिक प्रकारच्या न्यू इकॉनॉमिक पॉलिसीपासून दूर होऊन नियोजित अर्थव्यवस्थेचा अवलंब केल्यामुळे हे ग्रेट टर्न म्हणून ओळखले जाऊ लागले.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →