तेव्हापासून, ब्रिटीश विस्ताराने ब्रिटिश भारतीय साम्राज्याचा विस्तार आणि एकत्रीकरण करण्यासाठी वैचारिक, लष्करी आणि वसाहती प्रशासकीय यंत्रणेचे त्रिविध धोरण स्वीकारले.
पूर्ण वाचा →
na
पूर्ण वाचा →
१७४४ ते १७६१ या अवधीत इंग्रजांनी कर्नाटकात फ्रेंचाबरोबर तीन युद्धे केली. शेवटच्या युद्धात वांदीवाश येथे फ्रेंचांचा पराभव होऊन १७६१ मध्ये कर्नाटकात इंग्रजांची सत्ता स्थापन झाली. पण त्यापूर्वीच १७५७ मध्ये क्लाइव्हने केलेल्या सिराजउद्दौल्याच्या ⇨प्लासीच्या लढाईतील पराभवानंतर खऱ्या अर्थी इंग्रजी सत्तेचा पाया घातला गेला.
पूर्ण वाचा →
तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध
आपला गमावलेला प्रदेश परत मिळवण्याची मराठ्यांची वाढलेली महत्त्वाकांक्षा आणि मराठा सरदार आणि सरदारांवर इंग्रजांचे जास्त नियंत्रण ही इंग्रज आणि मराठे यांच्यातील तिसऱ्या आणि शेवटच्या संघर्षाची दोन मूलभूत कारणे होती.
सालबाईच्या तहातील करारात एकूण सतरा कलमे होती. पुरंदरच्या तहानंतर ब्रिटिशांनी मराठ्यांचा जो प्रदेश जिंकला होता तो मराठ्यांना परत करण्याचे ठरले. यात वसईचाही समावेश होता. साष्टी बेट आणि एलिफन्टा, कारंजा आणि हॉग या लहान बेटांचा अपवाद करण्यात येऊन ती बेटे इंग्रजांकडेच ठेवण्यात आली.
पूर्ण वाचा →
पहिले इंग्रज-मराठा युद्ध ब्रिटीश व महादजी यांच्यातील सालबाईच्या तहामुळे संपुष्टात आले.
पूर्ण वाचा →
मराठ्यांच्या सर्व शक्तींनी इंग्रजांना शरणागती पत्करली
पूर्ण वाचा →
प्रारंभिक हालचाली आणि पुरंदरचा तह (१७७५-१७७६)
कर्नल कीटिंगच्या नेतृत्वात ब्रिटीश सैन्याने १५ मार्च १७७५ रोजी पुण्याला निघत सुरत सोडली. परंतु त्यांना आडस (गुजरात) येथे मराठ्यांचे सरदार हरिपंत फडके यांनी अडवले आणि १८ मे १७७५ रोजी झालेल्या आडसच्या लढाईत ब्रिटीश सैन्याचा पूर्णपणे पराभव झाला.
तिसरे इंग्रज-मराठा युद्ध हे इ. स. १८१७-१८मध्ये मराठे व इंग्रजांच्यात झालेले तिसरे व निर्णायक युद्ध होते. या युद्धात इंग्रजांनी मराठा साम्राज्याचा पराभव केला व जवळपास संपूर्ण भारतावर नियंत्रण मिळवले.
पूर्ण वाचा →
छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याभिषेकानंतर 1674 पासून हे साम्राज्य औपचारिकपणे अस्तित्वात आले आणि 1818 मध्ये ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या हातून पेशवा बाजीराव II च्या पराभवाने संपले.
पूर्ण वाचा →