पंडित नेहरूंनी म्हटले आहे, 'वैज्ञानिक दृष्टिकोन म्हणजे विचार करण्याची प्रक्रिया, कृती करण्याची पद्धत, सत्याचा शोध, जगण्याची पद्धत आणि मुक्त मानवाची मनोवृत्ती'. शहीद भगतसिंगांनीही विवेकाने तपासून स्वीकारण्याचा विचार ठामपणे मांडलेला आहे.
पूर्ण वाचा →
रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, भूविज्ञान आणि मानसशास्त्र यासह सर्व विज्ञानांमध्ये वैज्ञानिक पद्धत वापरली जाते . या क्षेत्रातील शास्त्रज्ञ वेगवेगळे प्रश्न विचारतात आणि वेगवेगळ्या चाचण्या करतात. तथापि, तार्किक आणि पुराव्यांद्वारे समर्थित उत्तरे शोधण्यासाठी ते समान मुख्य दृष्टीकोन वापरतात.
पूर्ण वाचा →
वर्णनात्मक, उपपादनात्मक, कर्ता वा कारणविषयक, प्रक्रियाविषयक, घटनानुबंधक इ. विविध प्रकारची गृहीतके असतात. तर्कशुद्ध गृहीतक हे निकषणक्षम, निःसंदिग्ध, आत्मसुसंगत, सत्यकारण (Vera Causa), प्रस्थापित सत्यांशी सुसंगत व पूर्वकथनक्षम असे असावे लागते.
पूर्ण वाचा →
गृहीतकांचे महत्त्व:
हे अंतर्निहित सिद्धांत आणि विशिष्ट संशोधन प्रश्नाशी दुवा प्रदान करण्यात मदत करते . हे डेटा विश्लेषण आणि संशोधनाची वैधता आणि विश्वासार्हता मोजण्यात मदत करते. हे संशोधनाची वैधता सिद्ध करण्यासाठी आधार किंवा पुरावा प्रदान करते.
संशोधन म्हणजे ज्ञानाची पातळी वाढवण्यासाठी एखाद्या विषयाचा पद्धतशीरपणे केलेला अभ्यास होय. यामध्ये सत्याची तपासणी, आधी सापडलेल्या तत्त्वांची पुष्टी, नवीन विषयाचा अभ्यास आदी प्रकार असतात.
पूर्ण वाचा →
एक वैज्ञानिक गृहितक चाचणी करण्यायोग्य असणे आवश्यक आहे आणि वैज्ञानिक गृहीतक खोटी असणे आवश्यक आहे .
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
विज्ञानाच्या क्षेत्रात, मुख्यतः वैज्ञानिक संशोधनात, विविध व विस्कळित अशा वास्तव घटनांचे निरीक्षण केले जाते; पण त्या सर्वांना एकत्र गुंफून त्या सर्वांवरून एखादे सामान्यीकरण करण्यासाठी सुरुवातीपासूनच जी एक मार्गदर्शक आणि निरीक्षणाला व विचाराला वळण, तसेच आकार देणारी अटकळ बांधावी लागते, तिला गृहीतक म्हणतात.
गृहीतके तपासण्यायोग्य असणे आवश्यक आहे आणि एकदा चाचणी केली की त्यांना पुराव्यांद्वारे समर्थित केले जाऊ शकते . जर एखादे विधान केले गेले की ज्याची चाचणी केली जाऊ शकत नाही आणि ते सिद्ध केले जाऊ शकत नाही, तर ते गृहितक नाही.
पूर्ण वाचा →
विज्ञानाच्या क्षेत्रात, मुख्यतः वैज्ञानिक संशोधनात, विविध व विस्कळित अशा वास्तव घटनांचे निरीक्षण केले जाते; पण त्या सर्वांना एकत्र गुंफून त्या सर्वांवरून एखादे सामान्यीकरण करण्यासाठी सुरुवातीपासूनच जी एक मार्गदर्शक आणि निरीक्षणाला व विचाराला वळण, तसेच आकार देणारी अटकळ बांधावी लागते, तिला गृहीतक म्हणतात.
पूर्ण वाचा →