विधिमंडळ अथवा कायदेमंडळ ही कायदे बनवणारी एक राज्यकारभाराची शाखा आहे. विधिमंडळ हे राज्याचा राज्यपाल, राज्याची विधानसभा व राज्याची विधान परिषद (जर असल्यास) असे दोन किंवा तीन घटक मिळून बनलेले असते. साधारणपणे देशाच्या सरकारद्वारे विधिमंडळामध्ये अनेक धोरणे व कायदे मंजूर केले जातात. संसद हा विधिमंडळाचाच एक प्रकार आहे.
पूर्ण वाचा →
भारतीय संसदेच्या कोणत्याही सभागृहासमोर विधायक प्रस्ताव विधेयकाच्या स्वरूपात आणले जातात. विधेयक म्हणजे विधायी प्रस्तावाचा मसुदा, जो संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केल्यावर आणि राष्ट्रपतींनी मंजूर केल्यावर, संसदेचा कायदा बनतो.
पूर्ण वाचा →
संसद ही भारताची सर्वोच्च विधिमंडळ संस्था आहे. भारतीय संसदेत राष्ट्रपती आणि दोन सभागृहे यांचा समावेश होतो - राज्यसभा (राज्यांची परिषद) आणि लोकसभा (लोकसभा). राष्ट्रपतींना संसदेचे सभागृह बोलावून रद्द करण्याचा किंवा लोकसभा विसर्जित करण्याचा अधिकार आहे
पूर्ण वाचा →
प्रश्नोत्तराचा तास ही एक महत्त्वाची यंत्रणा आहे ज्याद्वारे खासदारांना सरकारच्या कामकाजाची माहिती मिळू शकते. हा एक अतिशय महत्त्वाचा मार्ग आहे ज्याद्वारे संसद कार्यकारिणीवर नियंत्रण ठेवते.
पूर्ण वाचा →
संसदेत लोकसभा, राज्यसभा आणि राष्ट्रपती असतात. एका वर्षात संसदेची तीन अधिवेशने घेतली जातात.
पूर्ण वाचा →
लोकसभेचे सदस्य हे जनतेने थेट निवडून दिलेले प्रतिनिधी असतात, अर्थात त्यांची भारताच्या पात्र प्रौढ नागरिकांचा समावेश असलेल्या मतदारसंघांतून थेट निवडणूक केली जाते. भारताच्या राज्यघटनेप्रमाणे लोकसभेचे सध्या ५५२ सदस्य आहेत.
पूर्ण वाचा →
भारताच्या संसदेत (लोकसभा) त्यांच्या मतदारसंघातील लोकांच्या विचारांचे आणि आकांक्षांचे प्रतिनिधित्व करणे. पर्स जबाबदारीची शक्ती: सरकारने प्रस्तावित केलेला महसूल आणि खर्च मंजूर करणे आणि त्यावर देखरेख करणे.
पूर्ण वाचा →
मतदारसंघ म्हणजे प्रतिनिधीचे सर्व घटक. घटकांना त्यांचा प्रतिनिधी ज्या पदावर त्यांनी नियुक्त केला आहे त्या पदावरून काढून टाकण्याचा अधिकारही आहे. मतदानासाठी नोंदणी केलेल्या सर्व घटकांना मतदार म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
लोकसभा हे भारतीय संसदेचे कनिष्ठ सभागृह आहे. लोकसभेत ५४३ सभासद (खासदार) असून ते भारतीय राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातील प्रौढ लोकांद्वारे लोकप्रतिनिधी म्हणून निवडून दिले जातात. लोसभेचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो
पूर्ण वाचा →
संसदेचे सभागृह ह्या नात्याने लोकसभेतील सदस्यांचे प्रमुख कार्य, 'भारतीय राज्यघटनेच्या चौकटीशी सुसंगत असे कायदे बहुमताने बनवणे हे असते, अर्थात हे सदस्य राज्यकारभाराच्या विधिमंडळ शाखेचे सदस्य आहेत. 'लोकसभा' हा शब्द संसदेच्या कनिष्ठ सभागृहाच्या दोन पाठोपाठ निवडणुकांमधील कालावधीसही वापरतात.
पूर्ण वाचा →