संस्कृती विशिष्ट समाजाच्या कल्पना, चालीरीती, सामाजिक दृष्टीकोन आणि कृती दर्शवते. सभ्यता ही कला, साहित्य, जीवनशैली, वास्तुकला इत्यादींद्वारे संस्कृतीचे भौतिक रूपात प्रकटीकरण करते. आपण आपली संस्कृती प्रतिबिंबित करतो आणि सभ्यता ही आपल्याकडे आहे.
पूर्ण वाचा →
इतर हडप्पा शहरांप्रमाणे जे दोन भागात विभागले गेले होते, धोलावीरा तीन भागात विभागले गेले होते . प्रत्येक भागाच्या आजूबाजूला दगडी भिंती होत्या आणि प्रवेशद्वार प्रवेशद्वारातून केले गेले होते. वस्तीत मोठ्या मोकळ्या जागेत सार्वजनिक सभा होत असे.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
हडप्पा हे ईशान्य पाकिस्तानातील पंजाब प्रांतातील एक पुरातत्व स्थळ आहे. हे साहिवाल शहराच्या पश्चिमेला २० किमी अंतरावर आहे. सिंधू संस्कृतीचे अनेक अवशेष येथून सापडले आहेत. या शहराच्या नावामुळे सिंधू संस्कृतीला हडप्पा संस्कृती असेही म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
इतिहासकारांना इतर सुरुवातीच्या गटांपेक्षा सिंधू संस्कृतीबद्दल कमी माहिती आहे कारण त्यांची लेखन पद्धत अद्याप उलगडणे बाकी आहे . तथापि, पुरातत्व खणून आम्हाला कळू द्या की त्यांच्याकडे ग्रीड प्रणाली, वीट प्लॅटफॉर्म, केंद्रीकृत संरक्षित किल्ले आणि प्लंबिंग असलेली प्रगत आणि अत्यंत नियोजित शहरे होती.
पूर्ण वाचा →
सिंधू संस्कृती किमान 8,000 वर्षे जुनी आहे, 5,500 वर्षे जुनी नाही
पूर्ण वाचा →
हडप्पा हे शोधले गेलेले पहिले ठिकाण असल्याने, सिंधू संस्कृतीला हडप्पा सभ्यता असेही संबोधले जाते.
पूर्ण वाचा →
संस्कृतीचे प्रथम अवशेष हडप्पा येथे सापडले म्हणून नव्यानेच शोधलेल्या या संस्कृतीला हडप्पा संस्कृती असे म्हणतात. ही सिंधू नदीच्या प्रदेशात केंद्रित असल्याने तिला 'सिंधू संस्कृती' असेही म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
संस्कृतीच्या ऱ्हासाची मुख्य कारणे म्हणजे भूकंप, महापूर, दुष्काळ हे असावेत. त्याच प्रमाणे परकीय टोळ्यांचे आक्रमण, नदी पत्रातील बदल आणि समुद्रपातळीतील बदल यामुळेही संस्कृतीचा ऱ्हास झाला असावा.
नदी पत्रातील कोरडी आणि पात्र बदला मुळे लोक मोठ्याप्रमाणावर स्थलांतरित झाले. त्यामुळे हडप्पा संस्कृतीतील शहरे उजाड पडली.
त्याचप्रमाणे आर्यांचे आक्रमणामुळे देखील फरक पडला.
शिवाय हडप्पा संस्कृती
या संस्कृतीचे प्रथम अवशेष हडप्पा येथे सापडले म्हणून नव्यानेच शोधलेल्या या संस्कृतीला हडप्पा संस्कृती असे म्हणतात. ही सिंधू नदीच्या प्रदेशात केंद्रित असल्याने तिला 'सिंधू संस्कृती' असेही म्हणतात.
पूर्ण वाचा →