अर्थव्यवस्था आणि समाज या ग्रंथाचे लेखक कोण आहेत?
अमेरिकेतील न्यूयॉर्क सिटी युनिव्हर्सिटीतील प्राध्यापक डॉ. डॉन रोबेथॅम हे प्रस्तुत पुस्तकाचे लेखक आहेत. शिकागो विद्यापीठाची पीएच. डी. पदवी विकासविषयक प्रश्नासंबंधी संशोधन करून त्यांनी संपादन केली. ‘ब्रिंगिंग प्रॉडक्शन बॅक इन’ (उत्पादनप्रक्रियेचा विचार पुन्हा आणण्यासाठी) हे पुस्तकाचे उपशीर्षक आहे. लेखकाने मुख्यतः सात प्रश्नांचा विचार,
समाजशास्त्र :
समाजशास्त्र : मानवी समाजाचा आणि मानवा-मानवांत होणाऱ्या सामाजिक आंतर क्रियांचा व आंतरसंबंधांचा शास्त्रीय पद्धतीने केलेला अभ्यास. ‘ समाजशास्त्र ’ ही संज्ञा ऑग्यूस्त काँत (१७९८- १८५७) याने रूढ केली; तथापि तत्पूर्वी समाज व व्यक्ती यांच्या परस्परसंबंधांविषयी विश्र्लेषण व विवेचन करण्याचा प्रयत्न अनेक तत्त्ववेत्ते आणि विचारवंत यांनी केलेला आढळतो.
पहिले भारतीय समाजशास्त्रज्ञ कोण होते?
आधुनिक समाज शास्त्राचे जनक :
आधुनिक समाज शास्त्रात ऑगस्ट कॉम्ट (August Comte) हा समाजशास्त्राचा जनक मानला जातो. इ.स. १८३९मध्ये त्याने सामाजिक भाषणात आणि नंतर Positive philosophy या ग्रंथात "समाजशास्त्र" या शब्दाचा पहिल्यांदा पाश्चात्य जगात वापर केला होता. भारतात आणि चीन देशात हा वापर आधीपासूनच होता.
१. लेस्टर
मेंदूचा क्रमविकास :
तंत्रिका तंत्राच्या (मज्जासंस्थेच्या) केंद्रीय विभागातील डोक्याच्या कवटीमधील भागाला मेंदू म्हणतात. मेंदूच्या वर्णनाकरिता पाडलेल्या विभागांची नावे व त्यांचे स्थूल वर्णन ‘तंत्रिका तंत्र’ या नोंदीत आले आहे. मेंदूचे तीन प्रमुख विभाग : (१) प्रमस्तिष्क, (२) मस्तिष्कस्तंभ आणि (३) निमस्तिष्क.
(१) मेंदूचा क्रमविकास (उत्क्रांती); (२) मेंदूचा रक्तपुरवठा; (३) मेंदूची सूक्ष्मरचना; (४) मेंदूचे
मेंदूचा पक्षाघात (स्ट्रोक) म्हणजे काय?
ब्रेन अॅटॅक किंवा सेरेब्रोव्हॅस्क्युलर अॅक्सडिंट या नावाने ओळखला जाणारा मेंदूचा पक्षाघात हा मेंदूच्या काही भागाला होणाऱ्या रक्तपुरवठ्यात अडथळा निर्माण झाल्याने व त्यामुळे मेंदूच्या कार्यात बिघाड झाल्याने होणारा हा आजार आहे.
पक्षाघात (स्ट्रोक) हा उतारवयामध्ये होणारा आजार राहिलेला नाही. तरुण वयामध्येही पक्षाघात होण्याचे प्रमाण सातत्याने वाढत आहे.
मानवी मेंदूचा सर्वप्रथम तयार केलेला नकाशा, हा एका ६० वर्षांच्या फ्रेंच महिलेचा, शवविच्छेदनातून मिळालेला, प्रत्यक्ष मेंदू बघून, हातानं चित्रं रेखाटून तयार केलेला, तलाईरॅच आणि टोरनॉक्स म्हणून ओळखला जाणारा अॅटलास होता. सन १९९३ मध्ये पहिला डिजिटल ब्रेन अॅटलास एमएनआय (माँट्रियल न्युरॉलॉजिकल इन्स्टिट्यूट, कॅनडा) आणि आयसीबीएम (इंटरनॅशनल कन्सॉर्टियम फॉर ब्रेन मॅपिंग)
पूर्ण वाचा →
कुशाग्र बुद्धीची किंवा १४० पेक्षा अधिक बुद्धिमत्ता असलेले मूल म्हणजे बुद्धिमान बुद्धिमत्ता असलेले मूल म्हणजे बुद्धिमान मूल (गिफ्टेड चाइल्ड) अशी व्याख्या काही तज्ञांनी मांडली.
कुशाग्र बुध्दी साठी
‘शक्ती पेक्षा बुध्दी श्रेष्ठ’ ही म्हण आज कलियुगात पण शंभर टक्के खरी आहे. कोणत्याही क्षेत्रात उत्तम यश मिळविण्या साठी कुशाग्र बुध्दीला पर्याय नाही ह्या बद्दल
आधुनिक बुद्धि परीक्षण 1904 में अल्फ्रेड बिने (1857-1911) द्वारा विकसित किया गया था। वह इतिहास के सबसे प्रभावशाली मनोवैज्ञानिकों में से एक थे।
पूर्ण वाचा →
वाचक बुद्धिमत्ता म्हणजे काय?
वाचिक बुद्धिमत्ता म्हणजे मुलांच्या वाचण्यामधे जे शाब्दीक मुद्दे येतात जे वाचुन मुलांमधे वाचणाची गोडी निर्माण होते त्याला वाचिक बुद्धीमत्ता म्हणतात भाषीक बुद्धीमत्ता ही मुलांशी संवाद साधल्याने शोधता येते व वाचिक बुद्धीमत्ता ही मुलांमधे निर्माण करावी लागते.
शाळा मुलांना माहिती देते, वेगवेगळी तंत्रं शिकवते, आणि एका
समाज म्हणजे परस्परांशी आंतरकिया कर-णाऱ्या व्यक्ती आणि समूहांची मिळून बनलेली एक व्यापक संघटना-व्यवस्था होय. सामाजिक आंतरकियेमुळेच व्यक्ती आणि समूहात निश्र्चित स्वरूपाचे सामाजिक संबंध निर्माण झालेले असतात. केवळ लोकांचा समूह म्हणजे समाज नव्हे. व्यक्तीहून निराळे असे स्वतंत्र अस्तित्व समाजाला असते.
पूर्ण वाचा →