आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे ग्रामीण विकासाला गती तर आलीच आहे, त्याचबरोबर ग्रामीण, दुर्गम भागातील जनतेचं जीवनमानही उंचावलं आहे. ग्रामीण भागातील मुख्य व्यवसाय असणाऱ्या 'शेती' त आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे बराच विकास होत आहे. आज माती परीक्षणापासून ते पिक येईपर्यंतच्या कामांमध्ये शेतकरी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा उपयोग करून घेत आहे.
स्थलांतरित शेती - एक उपजीविकेचे साधन आहे आहे ज्यात शेतकरी तात्पुरते एखाद्या भूखंडावर शेती करतो आणि जेव्हा जमीन नापीक बनते ती शेती करण्यायोग्य राहत नाही तेव्हा ते दुसर्या जागेवर जातात. आसाम, मणिपूर, मिझोरम, नागालँड इत्यादींसह भारताच्या उत्तर - पूर्व भागात कसण्यासाठी प्रामुख्याने वापरतात
फिरती शेती : शेती करण्याची एक पद्धत. या
पावसाळयात किंवा खरीप हंगामात शेती ही वरून पडणा-या पावसाच्या पाण्यावर केली जाते. त्याला पावसावर आधारित शेती असे म्हणतात.
पीक उत्पादन व सिंचनासाठी पाण्याचे प्रमुख स्त्रोत पीक, पिकाच्या वाढीची अवस्था, जर्मिनींचा प्रकार व हवामान यावर पिकाची पाण्याची गरज व पिकास पाणी केव्हा द्यावे हे अवलंबून असते. पावसाळयात ही गरज साधारणतः पडणा-या पावसाच्या पाण्याद्वारे
कोरडवाहू शेती :
पृथ्वीच्या एकूण भूप्रदेशापैकी सुमारे 35 टक्के क्षेत्र (40 ते 49 दशलक्ष चौ. कि.मी.) कोरड्या प्रदेशाचे आहे. यांपैकी निम-कोरडे क्षेत्र 14 टक्के, कोरडे क्षेत्र 16 टक्के आणि अति कोरडे क्षेत्र 5 टक्के आहे. या प्रदेशामध्ये जागतिक सुमारे 17 ते 20 टक्के लोकसंख्या वास्तव्य करते. त्यांचे जीवन कोरड्या हवामानाच्या पर्यावरणाशी
शेतीचे प्रकार :
शेतकऱ्याने जीवन साधन मिळविण्यासाठी किंवा धंदा म्हणून स्वतःच्या शेतावर चालविलेला व्यवसाय अशी ढोबळमानाने शेतीची व्याख्या करता येईल. शेतामधून काढावयाच्या उत्पादनावरून शेतीचे ऊसमळा, भात शेती, पशुधन प्रधान शेती, मत्स्य शेती इ. निरनिराळे प्रकार अस्तित्वात आलेले आहेत. तसेच सिंचनाच्या उपलब्धतेनुसार बागायती शेती, जिराईत शेती असेही प्रकार पडतात. खतांच्या वापरानुसार
सधन शेती ;
सधन शेती म्हणजे काय
जेव्हा आपण या प्रकारच्या शेतीचा संदर्भ घेतो तेव्हा सखोल पशुधन शेतीप्रमाणेच नकारात्मक विचार आपल्याकडे येतात. आम्ही नैसर्गिक संसाधनांचे शोषण करण्याचा विचार करतो वातावरणास प्रदूषित करते आणि माती निकृष्ट करते. अशा परिस्थितीत असे म्हटले जाते की हे आपल्या आरोग्यासाठी आणि पर्यावरणाला हानिकारक असलेल्या वातावरणात फळ आणि
शेतीचे प्रकार :
विस्तृत शेती :- विस्तृत शेतीसाठी शेताचे क्षेत्र 200 हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक असावे लागते. प्रामुख्याने अत्याधुनिक यंत्रांच्या साहाय्याने ही शेती केली जाते. एकपीक पद्धत हे या शेतीचे ठळक वैशिष्टय आहे. समशीतोष्ण गवताळ प्रदेशात या प्रकारची शेती केली जाते.
व्यापारी शेती :- व्यापारी शेती हा शेतीचा दुसरा मुख्य प्रकार आहे.
विस्तृत शेती :- विस्तृत शेतीसाठी शेताचे क्षेत्र 200 हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक असावे लागते. प्रामुख्याने अत्याधुनिक यंत्रांच्या साहाय्याने ही शेती केली जाते. एकपीक पद्धत हे या शेतीचे ठळक वैशिष्टय आहे. समशीतोष्ण गवताळ प्रदेशात या प्रकारची शेती केली जाते.
व्यापारी शेती :- व्यापारी शेती हा शेतीचा दुसरा मुख्य प्रकार आहे. या शेतीचे
स्थलांतरित शेती - एक उपजीविकेचे साधन आहे आहे ज्यात शेतकरी तात्पुरते एखाद्या भूखंडावर शेती करतो आणि जेव्हा जमीन नापीक बनते ती शेती करण्यायोग्य राहत नाही तेव्हा ते दुसर्या जागेवर जातात. आसाम, मणिपूर, मिझोरम, नागालँड इत्यादींसह भारताच्या उत्तर - पूर्व भागात कसण्यासाठी प्रामुख्याने वापरतात .
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →