प्राचीन रणांगणांतून, हयात असलेले कमांडर आणि सैन्याने चाचणी आणि त्रुटींमधून शिकलेले धडे पुढील लढायांमध्ये त्यांच्या भूतकाळातील चुकांची पुनरावृत्ती न करून आणि त्यांच्या रणनीती आणि तंत्रांमध्ये सुधारणा करून त्यांच्या पुढील प्रतिस्पर्ध्याला चांगले बनवण्याच्या आशेने नेले.
पूर्ण वाचा →
साधनांचे लिखित व अलिखित साधने असेही एक वर्गीकरण करता येते. लिखित साधनांत निरनिराळ्या भाषांमधील ग्रंथ, शकावल्या, करीने, वंशावळी, मआसिर, बखरी, तवारिखा, कागदपत्रे, ताम्रपट, शिलालेख, नामे इत्यादिंचा समावेश होतो. अलिखित साधनांत पुरातत्त्वीय वस्तू, भांडी, आयुधे, चित्रे, शिल्पे, वास्तू व स्मारके यांचा समावेश होतो.
पूर्ण वाचा →
इतिहास म्हणजे भूतकाळात घडलेल्या घटनांची क्रमब्ध व सूसंगत रितीने मांडणी होय. इतिहास ह्या शब्दाची व्युत्पत्ती इतिहास = 'इति+ह+आस' हे असे घडले अशी सांगण्यात येते आहे{{|आपटे|१९५७-१९५९}}. व्युत्पत्तीद्वारे दिसून येणाऱ्या अर्थाचा विचार केला तर इतिहास म्हणजे केवळ भूतकाळात काय घडले ह्याची नोंद इतकाच अर्थ निघतो.
पूर्ण वाचा →
उदाहरणार्थ, मुलाखत घेतलेली व्यक्ती छायाचित्रात कॅप्चर केलेल्या कौटुंबिक कार्यक्रमामागील कथा सांगू शकते आणि चित्रित केलेल्या कुटुंबातील सदस्यांची नावे सांगू शकते . रेकॉर्ड केलेल्या मुलाखतींमध्ये मुलाखत घेणार्यांचे आवाज कॅप्चर करण्याचे अतिरिक्त मूल्य आहे आणि जर व्हिडिओ रेकॉर्डिंग केले गेले तर त्या व्यक्तींच्या हलत्या प्रतिमा देखील.
पूर्ण वाचा →
भौतिक साधने :- इतिहासाच्या लिखित साधनांनंतर आपण आता भौतिक साधनाची माहिती घेऊ. नाणी, प्रार्थना स्थळे, दैनंदिन वापरातील वस्तू, राजमुद्रा, अलंकार, संग्रहालय, पेहराव, आधुनिक स्थापत्य या सर्व साधनांचा समावेश भौतिक साधनांत होतो. या साधनांशिवाय स्तंभ, विहार, स्तूप, नगरे, कोरीव काम, लेणी यांचाही भौतिक साधनांमध्ये समावेश होतो.
पूर्ण वाचा →
इतिहासाचा अभ्यास केल्याने भूतकाळातील घटना आजच्या घडामोडी कशा बनवतात हे समजून घेण्यास मदत करते . भूतकाळातील धड्यांसह, आपण केवळ स्वतःबद्दल आणि आपण कसे बनलो आहोत याबद्दल शिकत नाही तर चुका टाळण्याची आणि आपल्या समाजासाठी चांगले मार्ग तयार करण्याची क्षमता देखील विकसित करतो.
पूर्ण वाचा →
इतिहासातून आपण जे शिकतो ते म्हणजे इतिहासातून कोणी शिकत नाही. - ओटो फॉन बिस्मार्क.
पूर्ण वाचा →
इतिहास आपल्याला इतरांच्या भूतकाळातील चुकांमधून शिकण्याची संधी देतो . लोक जसे वागतात तसे का वागतात याची अनेक कारणे समजून घेण्यास हे आम्हाला मदत करते. परिणामी, निर्णय घेणारे म्हणून आम्हाला अधिक निष्पक्ष बनण्यास मदत होते.
पूर्ण वाचा →
भूतकाळात घडलेल्या घटना समजून घेण्याच्या शास्त्राला इतिहास म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
स्रोत (पुस्तके, वृत्तपत्रे, लिपी आणि पत्रे), इमारती आणि कलाकृती (जसे की मातीची भांडी, साधने, नाणी आणि मानवी किंवा प्राण्यांचे अवशेष.) लायब्ररी, संग्रहण आणि संग्रहालये यासह भूतकाळातील गोष्टी पाहून लोकांना भूतकाळात काय घडले हे कळते. लोकांना इतिहासाचा अभ्यास करण्यासाठी या गोष्टी गोळा करा आणि ठेवा.
पूर्ण वाचा →