नोट्स: लॉर्ड विल्यम बेंटिक (1828-34) हे भारताचे सर्वात उदारमतवादी आणि प्रबुद्ध गव्हर्नर-जनरल होते, ज्यांना 'भारतातील आधुनिक पाश्चात्य शिक्षणाचे जनक' म्हणून ओळखले जाते. 1829 मध्ये त्यांनी सती प्रथा आणि इतर क्रूर प्रथा रद्द केल्या आणि 1831 मध्ये म्हैसूर ताब्यात घेतले.स्त्री शिक्षणाच्या
पूर्ण वाचा →
नीलकांत रामकृष्ण माधव मेनन यांना भारतातील आधुनिक कायदेशीर शिक्षणाचे जनक मानले जाते. ते भारतीय नागरी सेवक, वकील आणि कायदेशीर शिक्षक होते. ते राष्ट्रीय कायदा विद्यापीठ प्रणालीचे संस्थापक आहेत.
पूर्ण वाचा →
ज्योतिबा फुले आणि त्यांच्या पत्नी सावित्रीबाई फुले यांनी १८४८ मध्ये पुण्यात मुलींसाठी शाळा सुरू केली तेव्हा स्त्री शिक्षणाचे प्रणेते बनले.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण विकास ही ग्रामीण भागात राहणाऱ्या लोकांचे जीवनमान आणि आर्थिक कल्याण सुधारण्याची प्रक्रिया आहे. ग्रामीण विकासातील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये पायाभूत सुविधांचा विकास, गरिबी निर्मूलन, जमीन सुधारणा, शिक्षणाचा विकास, रोजगार इ.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण विकासाचे तीन मूलभूत घटक आहेत: जीवनाच्या मूलभूत गरजा . स्वाभिमान . स्वातंत्र्य .
पूर्ण वाचा →
शहरी भागात, म्हणजे शहरे आणि शहरांमध्ये, नगरपालिका आणि महामंडळांद्वारे स्थानिक स्वराज्य चालते. ग्रामीण भागात, म्हणजे गावांमध्ये, जिल्हा परिषद, ब्लॉक समित्या आणि पंचायती स्थानिक स्वराज्याची कामे पार पाडतात.
पूर्ण वाचा →
(१) आर्थिक व्यवसायांचा विकास (२) शिक्षण, आरोग्य वगैरेंसारख्या सामाजिक गरजांचा व सुविधांचा विकास (३) सांस्कृतिक, सामाजिक आणि वैचारिक दृष्टिकोनांत बदल घडविणे.
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण आणि शहरी भागातील पाच फरक लोकसंख्येचा आकार, विकास, श्रम विभागणी, सामाजिक गतिशीलता आणि पर्यावरणाचा प्रकार यावर आधारित आहेत. शहरे खेड्यांपेक्षा अधिक प्रगत आहेत आणि विकसित मानवनिर्मित वातावरणात गुंतलेली असल्याने विविध प्रकारच्या प्रदूषणाचा सामना करावा लागतो.
पूर्ण वाचा →
ही एक त्रिस्तरीय प्रणाली आहे आणि त्यात ग्राम पंचायत, ब्लॉक स्तरावर पंचायत समिती आणि जिल्हा स्तरावर जिल्हा परिषद यांचा समावेश होतो .
पूर्ण वाचा →
ग्रामीण विकास म्हणजे लोकांची आर्थिक उन्नती तसेच मोठे सामाजिक परिवर्तन . ग्रामीण विकास म्हणजे ग्रामीण भागात राहणा-या लोकांच्या राहणीमानात सुधारणा किंवा उन्नतीची प्रक्रिया. भारतातील लोक मुख्यतः ग्रामीण भागात (खेड्यात) राहतात.
पूर्ण वाचा →