उत्तर मध्ययुगीन राज्ये गुप्त साम्राज्याच्या अस्तानंतर उत्तर व दक्षिण भारतात अनेक हिंदू साम्राज्ये उदयास आली. उत्तरेस प्रतिहार,पाल,वर्धन,गहडवाल इत्यादी तर दक्षिणेस राष्ट्रकूट,होयसळ,पांड्य,चेर,कदंब,यादव इत्यादी साम्राज्ये होऊन गेली.
पूर्ण वाचा →
चंद्रगुप्त मौर्य यांचा जन्म पाटणा (आधुनिक बिहार, भारत) येथे सुमारे ३४० ईसापूर्व झाला असे मानले जाते.
पूर्ण वाचा →
गार्गी संहिता, पतंजलीचे महाभाष्य, दिव्यवंदना, कालिदासाचे मालविकाग्निमित्रम आणि बाणाचे हर्षचरित हे मौर्य साम्राज्याच्या नंतरच्या काळाची माहिती उपयुक्त आहे. अयोध्या, विदिशा आणि भरहुत या शिलालेखांवरून शुंग घराण्याबद्दलचे पुरावे मिळू शकतात.
पूर्ण वाचा →
सम्राट अशोकांचे मौर्य साम्राज्य हे भारतातील आजपर्यंतचे सर्वात मोठे आणि सर्वात शक्तिशाली साम्राज्य होते.
पूर्ण वाचा →
पाटण्याचे मूळ नाव पाटलीपुत्र किंवा पाटलीपट्टण होते आणि त्याचा इतिहास इसवी सन 600 च्या शतकापासून सुरू होतो. पाटणा नावाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात पाटलीग्राम, कुसुमपूर, पाटलीपुत्र, अझीमाबाद इत्यादी अनेक बदल झाले आहेत, शेवटी ते सध्याच्या स्थितीत संपुष्टात आले आहे.
पूर्ण वाचा →
झुआनझांगने भेट दिली तेव्हा हे शहर मोठ्या प्रमाणात उध्वस्त झाले होते. जागतिक भूगोलाबद्दलच्या 1559 च्या काल्पनिक पुस्तकात, इटालियन कैयस ज्युलियस सोलिनसने पालिबोत्रा येथे राजधानी असलेल्या प्राशियाच्या शक्तिशाली भारतीय राज्याचा थोडक्यात उल्लेख केला आहे. त्यानंतर शेरशाह सूरीने पाटलीपुत्रला आपली राजधानी बनवले
पूर्ण वाचा →
आचार्य चाणक्य यांच्या मार्गदर्शनाने चंद्रगुप्त मौर्याने नंद साम्राज्याचा पाडाव करण्यात यश मिळवले आणि प्राचीन भारतातील पहिले मोठे साम्राज्य मौर्य साम्राज्याची स्थापना केली.
पूर्ण वाचा →
पाटलीपुत्र हे मौर्य साम्राज्याचे राजधानीचे शहर होते आणि ते सम्राटाच्या थेट अधिपत्याखाली होते. उज्जैन ही पाटलीपुत्राच्या सर्वात जवळची प्रांतीय राजधानी होती.
पूर्ण वाचा →
कौटिल्याचे अर्थशास्त्र हे मौर्य काळातील प्रमुख साहित्यिक स्त्रोत आहे. आपल्याला माहीत आहे की, कौटिल्य किंवा चाणक्य हे चंद्रगुप्ताचे गुरू आणि सल्लागार होते. या पुस्तकात चंद्रगुप्ताच्या काळातील मौर्य साम्राज्याच्या प्रशासकीय कार्ये आणि राज्य धोरणांची तपशीलवार माहिती आहे.
पूर्ण वाचा →
चंद्रगुप्त मौर्य हे मौर्य साम्राज्याचे संस्थापक तर सम्राट अशोक हे या साम्राज्यातील सर्वात प्रमुख शासक होते. गंगेच्या खोऱ्यामधील मगध राज्यापासून उगम झालेल्या या साम्राज्याची राजधानी पाटलीपुत्र (आजचे पाटणा) ही होती.
पूर्ण वाचा →