आपत्तीमुळे मानवी जीवनात अडथळे निर्माण होतात. कोरोनासारख्या आपत्ती मानवी जीवन तर उध्वस्त करतातच सोबत अर्थव्यवस्थेवर देखील परिणाम करतात. नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित आपत्तीवर जर काही प्रमाणात मात करायची असेल, तिची तीव्रता कमी करायची असेल तर मानवाला आपत्तीचे व्यवस्थापन करणे अत्यंत महत्वाचे आहे.
पूर्ण वाचा →
निसर्गाने किंवा मानवाने निर्माण केलेल्या संकटाचा समाज किंवा पर्यावरणावर होणाऱ्या प्रतिकूल परिणामांवर शास्त्रीय दृष्ट्या योग्य उपाययोजना करणे म्हणजे आपत्ती व्यवस्थापन होय. मानव आणि आपत्ती यांचा संबंध अनादिकाळापासून असून त्यामुळेच मानवी जीवनात प्रचंड प्रमाणात स्थित्यंतरे घडून आलीत आणि भविष्यातही येतील.
पूर्ण वाचा →
आफ्रिकेचा अपवाद वगळता जगात कुठेही आदिवासी लोकांची संख्या भारतात सर्वात जास्त आहे.
पूर्ण वाचा →
लोकसंख्या आणि प्रदेशिक विभागणी : १९६१ सालाच्या जनगणनेप्रमाणे भारतातील अनुसूचित जमातींची लोकसंख्या २,९८,४६,३०० म्हणजे भारताच्या एकूण लोकसंख्येच्या ६·८ टक्के आहे. या जमातींपैकी जवळजवळ निम्म्या जमाती मध्य प्रदेश (६६,७८,४१०), ओरिसा (४२,२३,७५७) आणि बिहार (४२,०४,७७०) या राज्यांत मिळून आहेत.
पूर्ण वाचा →
जमाती ही एक आधुनिक संज्ञा आहे, जी उपखंडातील सर्वात जुनी रहिवासी असलेल्या खूप जुन्या समुदायांना सूचित करते. आदिवासी समुदाय लिखित मजकुरासह धर्म पाळत नाहीत, राज्य वर्ग विभाजन नव्हते आणि त्यांना जात नाही आणि आम्ही हिंदू किंवा शेतकरीही नाही.
पूर्ण वाचा →
काँगोमधील जंगलात राहणाऱ्या अनेक लोकांशी गेल्या शतकात क्वचितच संपर्क साधला गेला आहे. तथापि, असे मानले जाते की अनेक संपर्क नसलेल्या जमाती अजूनही अस्तित्वात आहेत . Mbuti, एक 'पिग्मी' लोक, एक संपर्कात आलेले परंतु वेगळे केस जे आपल्याला संपर्क नसलेल्या जमाती कशा जगतात याची कल्पना देऊ शकतात
पूर्ण वाचा →
स्वदेशी म्हणजे दोन संस्कृत शब्दांचे संयोजन ( सांधी ): स्व ("स्वतः" किंवा "स्वतःचे") आणि देश . स्वदेशी हे एक विशेषण आहे ज्याचा अर्थ "स्वतःच्या देशाचा" आहे.
पूर्ण वाचा →
जमाती प्रमुख आहेत. महाराष्ट्रात सह्याद्रीच्या परिसरातील आगरी, कातकरी, कोकणा, महादेव कोळी, ठाकूर, वारली, खानदेशातील भिल्ल आणि विदर्भातील गोंड ह्या जमाती मोठ्या आहेत. राजस्थानात भिल्लांची जमात सर्वत्र पसरलेली असून सर्वात मोठीही आहे. दक्षिण विभाग म्हणजे पश्चिम घाटापैकी दक्षिणेचा डोंगराळ भाग.
पूर्ण वाचा →
गिलिन यांच्या मते, "एका विशिष्ट भूप्रदेशात राहणारा, समान बोली भाषा बोलणारा व समान सांस्कृतिक जीवन जगणारा, पण अक्षरओळख नसलेल्या गटांच्या समूहाला आदिवासी समाज म्हणतात." डब्लू.
पूर्ण वाचा →
गोंड, भिल्ल (किंवा भेल्स), संथाल, मुंडा, खासी, गारो, अंगामी, भुतिया, चेंचू, कोडाबा आणि ग्रेट अंदमानी जमाती या भारतातील सर्वात सामान्यपणे ओळखल्या जाणार्या जमाती आहेत. या सर्व जमातींपैकी 2011 च्या जनगणनेनुसार भिल्ल आदिवासी समूह ही भारतातील सर्वात मोठी जमात आहे.
पूर्ण वाचा →