प्राथमिक व्यवसाय पूर्णतः निसर्गावर अवलंबून असतात. यात मनुष्यबळ मोठ्या प्रमाणावर लागते. नैसर्गिक साधनसंपत्तीच्या उपलब्धतेनुसार निरनिराळ्या भागात वेगवेगळे प्राथमिक व्यवसाय चालतात. या व्यवसायात श्रमाच्या मानाने मोबदला कमी मिळतो.
पशुपालन
भारत में पशुपालन व्यवसाय कृषि के पूरक रूप में किया जाता है। यह पाश्चात्य देशों के वाणिज्यिक पशुपालन से सर्वथा भिन्न है। देश की
प्राथमिक व्यवसाय पूर्णतः निसर्गावर अवलंबून असतात. यात मनुष्यबळ मोठ्या प्रमाणावर लागते. नैसर्गिक साधनसंपत्तीच्या उपलब्धतेनुसार निरनिराळ्या भागात वेगवेगळे प्राथमिक व्यवसाय चालतात. या व्यवसायात श्रमाच्या मानाने मोबदला कमी मिळतो.
पशुपालन
भारत में पशुपालन व्यवसाय कृषि के पूरक रूप में किया जाता है। यह पाश्चात्य देशों के वाणिज्यिक पशुपालन से सर्वथा भिन्न है। देश की
शहरी समुदाय
शहरी समुदाय, शहरी समुदाय, शहरी क्षेत्र आणि शहर हे समानार्थी शब्द आहेत, कोणतीही वैश्विक व्याख्या मांडणे अवघड काम आहे. वेगवेगळ्या देशांमध्ये शहरी क्षेत्राचे वेगवेगळे अर्थ आहेत. उदाहरणार्थ, ग्रीनलँडमधील 300 रहिवासी, अर्जेंटिनामधील 1,000, भारतातील 5,000, इटली आणि स्पेनमधील 10,000, युनायटेड स्टेट्समधील 20,000 आणि कोरिया प्रजासत्ताकमधील 40,000 लोकसंख्येचे क्षेत्र शहरी क्षेत्र
गडचिरोली आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील लोकसंख्येपैकी 15% पेक्षा कमी लोक शहरी भागात राहतात, तर मुंबई आणि मुंबई (उपनगरी) यांची 100% लोकसंख्या शहरी भागात राहते. ग्रेटर मुंबई अर्बन एग्लोमेरेशन (UA) मध्ये 18.41 दशलक्ष लोक आहेत, ज्यामुळे ते देशातील सर्वात मोठे शहरी एकत्रीकरण बनले आहे.
पूर्ण वाचा →
शहरी समाजात, समाजातील भावनांचा अभाव आहे. निश्चितपणे, आम्ही असे म्हणू शकतो की लोक त्यांच्या स्वत: च्या वैयक्तिक कार्यात इतके व्यस्त आहेत की त्यांना इतरांबद्दल विचार करण्याची वेळ नसते. शहर प्राथमिक गट असू शकत नाही. जिथे आपण सहसा पाहतो की शहरातील रहिवासी एकमेकांच्या प्राथमिक संपर्कात येत नाहीत.
पूर्ण वाचा →
शहरी समुदाय :
शहरी समुदाय, शहरी समुदाय, शहरी क्षेत्र आणि शहर हे समानार्थी शब्द आहेत, कोणतीही वैश्विक व्याख्या मांडणे अवघड काम आहे. वेगवेगळ्या देशांमध्ये शहरी क्षेत्राचे वेगवेगळे अर्थ आहेत. उदाहरणार्थ, ग्रीनलँडमधील 300 रहिवासी, अर्जेंटिनामधील 1,000, भारतातील 5,000, इटली आणि स्पेनमधील 10,000, युनायटेड स्टेट्समधील 20,000 आणि कोरिया प्रजासत्ताकमधील 40,000 लोकसंख्येचे क्षेत्र शहरी
निश्चित भूप्रदेशावर वास्तव्य करणाऱ्या समाजाला काय म्हणतात?
एकाच गावाखाली येणाऱ्या अशा वस्त्यांना महाराष्ट्रात वाड्या किंवा पाडे म्हणतात.
खेड्यातील लोकांची घरे एकमेकांच्या अगदी निकट आहेत, की एकमेकांपासून अलग किंवा लांब आहेत, यांवरून हे स्वरूप ठरते. जगात दोन्ही प्रकारची गावे आढळतात. भोवताली शेतजमिनी पसरलेल्या आणि मध्ये दाटीवाटीने वसलेली घरे, हे खेडेगावाचे स्वरूप
समाज म्हणजे काय?
समाज म्हणजे लोकांचा एक समूह आहे जो इतर गटांशी त्यांच्या आतील लोकांपेक्षा कमी संवाद साधतो. समाजातून येणाऱ्या लोकांमध्ये एकमेकांबद्दल आपुलकी आणि सहानुभूती असते. जगातील सर्व समाज वेगवेगळे विधी पाळतात, आपली वेगळी ओळख निर्माण करतात. समाज हा एक मोठा समूह आहे ज्यामध्ये एकापेक्षा जास्त व्यक्तींचा समुदाय असतो ज्यामध्ये सर्व
ग्रामीण समाज म्हणजे काय?
कुटुंब आणि सगेसोयरे यांचा गट हा या दृष्टीने अतिमहत्त्वाचा ठरतो. परंतु समुदाय हाच एक मोठा गट असतो. कारण त्याच्या मागे वर उल्लेखिलेली सर्वच कारणे असतात. ग्रामीण समुदाय हा या दृष्टीने एक मोठा परंतु नागरी समाजाच्या तुलनेने कितीतरी लहान असा प्राथमिक गट असतो.
खेडेगावाचे स्वरूप हे (१)
नागरीकरण : शहरात वा नागरी क्षेत्रात लोकवस्ती संकेंद्रित होण्याची प्रक्रिया. २०,००० अथवा अधिक लोकसंख्या असणाऱ्या वस्तीस 'नागरी' (अर्बन) म्हणावे, अशी संयुक्त राष्ट्रांची सर्व राष्ट्रांना शिफारस आहे परंतु जनगणना करणारी सर्वंच राष्ट्रे ही शिफारस अंमलात आणतातच असे दिसत नाही.
१९७१ मध्ये भारतात २०,००० ते ९,९९,९९९ वस्तीची एकूण १,७७९ शहरे असून, त्यांपैकी ३२३