कागदी चलन म्हणजे काय कागदी चलनाचे प्रकार सांगा?
सामान्यत: "कागदी चलन" हा शब्द देशाच्या मध्यवर्ती बँकेने जारी केलेल्या नोटांचा संदर्भ देतो. बिल ऑफ एक्स्चेंज आणि चेक देखील कागदी चलन मानले जातात. दैनंदिन व्यवहारात कागदी पैसा हा विनिमयाचे माध्यम म्हणून स्वीकारला जातो.
कागदी पैशाचे प्रकार :
मुळात कागदी पैशाचे चार वेगवेगळे प्रकार आहेत,
पैशाचे मूल्य म्हणजे काय?
पैशाचे मूल्य म्हणजे पैशाचे एक एकक जे खरेदी करू शकते किंवा वस्तू आणि सेवांवरील पैशाची क्रयशक्ती असा याचा अर्थ होतो. परिणामी, "पैशाचे मूल्य" हा शब्द पैशाचे एकक आणि त्याद्वारे खरेदी करता येणार्या वस्तू आणि सेवा यांच्यातील दुवा सूचित करतो.
पैशाचे मूल्य हे पैसा रोख स्वरूपात ठेवण्यासाठी लोकांची
प्रादेशिक ग्रामीण बँका (Regional Rural Banks) –
1975 च्या एम नरसिंहन समितीने प्रादेशिक ग्रामीण बँका स्थापन करण्याची शिफारस केली. यामागे मुख्य उद्देश ग्रामीण भागात बँकिंग व्यवस्थेचा प्रकार
महाराष्ट्रात सर्वात जास्त काळ पदावर राहणारे राज्यपाल कोण?
डॉ. पी. सी. अलेक्झांडर हे महाराष्ट्राचे सर्वाधिक काळ राज्यपाल राहिलेली व्यक्ती आहेत. यांनी महाराष्ट्राचे राज्यपाल पद 12 जानेवारी 1993 रोजी हाती घेतले.
डॉ.पी.सी. अलेक्झांडर हे स्वातंत्र्योत्तर काळातील सर्वात प्रतिष्ठित आणि आदरणीय सार्वजनिक सेवकांपैकी एक आहेत, त्यांनी त्यांच्या संपूर्ण कारकिर्दीत उच्च दर्जाची कार्यक्षमता, निःपक्षपातीपणा
ग्रामीण क्षेत्राचा सर्वांगीण विकास घडवून आणण्यासाठी आवश्यक असलेला वित्तपुरवठा करणारी नाबार्ड ही एकमेव शिखर संस्था आहे.
कृषी व ग्रामीण गैर कृषी विभागाला वित्तपुरवठा करून ग्रामीण भारताचा विकास घडवून आणण्याच्या दृष्टीने संसदेच्या विशेष कायद्याने नाबार्डची स्थापना रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया व भारत सरकारच्या मालकीने करण्यात आली, कृषी पतपुरवठयासाठी रिझर्व्ह बँकेचे कृषी पत
पतनियंत्रण म्हणजे ' पत व्यवहाराची एकूण व्यवहाराशी सांगड घालणे होय." भारतीय रिझर्व्ह बँक कायदा १९३४ आणि बँकिंग विनिमय कायदा १९४९ अन्वये, भारतीय रिझर्व्ह बँकेला पतनियंत्रणाच्या पद्धती ठरविण्यासाठी कायदेशीर अधिकार देण्यात आले.
पतनियंत्रण म्हणूनही मध्यवर्ती बँक कार्य करीत असते. मध्यवर्ती बँक स्वतः चलननिर्मिती करीत असल्याने तीच पत पैशाचे प्रभावीपणे नियंत्रण करू
विकास बँकेची स्थापना कधी झाली?
भारतातील पहिली विकास बँक – भूमि विकास बँक ही भारतातील पहिली विकास बँक आहे, तिची स्थापना 1929 मध्ये मद्रासमध्ये झाली. ही बँक शेतकर्यांची जमीन किंवा स्थावर मालमत्ता बाँडच्या स्वरूपात ठेवते आणि दीर्घकालीन कर्ज देण्याचे काम करते.
प्रादेशिक ग्रामीण बँकेच्या भांडवलामध्ये किती टक्के हिस्सा संयोजक बँकेचा असतो?
अशा RRB ची ५०% मालकी केंद्र सरकारची, ३५% प्रायोजक बँकेची आणि १५% राज्य सरकारची अशी निश्चित करण्यात आली. ग्रामीण आणि निम शहरी भागात बँकिंग सेवा पुरविण्या बरोबरच या बँका पेन्शनचे वितरण, मनरेगा योजनेचे वेतन वितरण अशी शासकीय कामे करू लागल्या.
भारतीय अर्थखातं आणि रिझर्व्ह बँक यांचा अखत्यारित असणारे चार शासकीय छपाई कारखाने, नाणी पाडणाऱ्या चार टांकसाळी आणि नोटाछपाईचा कागद पुरवणारा होशंगाबाद इथला एक कारखाना एकत्र करून २००६ या वर्षी ‘सिक्युरिटी प्रिंटिंग अँड मिन्टिंग कॉर्पोरेशन इंडिया लि.’ ही कंपनी (SPMCIL) गठीत झाली. नाशिकमध्ये करन्सी नोट प्रेस (CNP) उभारून नोटाछपाईला १९२८ साली
पूर्ण वाचा →
सुरुवातीला सन १९५०मध्ये भारतीय रुपयाची नाणी (आयएनआर) तयार केली गेली . त्यानंतर दरवर्षी नवीन नाणी तयार केली जातात आणि ती भारतीय चलन प्रणालीचा एक हिस्सा आहेत. आज (२०२० साली), १ रुपया, २ रुपया, १० रुपया आणि २० रुपया या किमतीची नाणी वापरात आहेत. या सर्वांची निर्मिती भारतातील कोलकाता, मुंबई, हैदराबाद
पूर्ण वाचा →