एका समूहातील शेतकऱ्यांनी एकत्र येऊन शिवारातील संलग्न भौगोलिक क्षेत्रात सामूहिक शेती करणे, शेती उत्पादनावर प्रक्रिया व मूल्यवर्धन करणे, एकत्रित विपणनासाठी सामूहिक स्वरूपाची व्यवस्था निर्माण करणे, या सर्व माध्यमांतून गट समूहाचा विकास घडवून आणणे म्हणजे गट अथवा समूह शेती.
गट शेती म्हणजे काय?
गट शेती म्हणजे शेतकऱ्यांनी स्वतःची जमीन स्वतः न कसता
उच्चस्तरीय व्यवस्थापन :
संचालक, कार्यकारी संचालक आणि मुख्य व्यवस्थापक ह्या व्यक्तींचा प्रामुख्याने उच्च स्तरीय व्यवस्थापनात समावेश होतो. कंपनीच्या चिटणीसाला व्यापक स्वरूपाचे अधिकार दिले जात असल्याने त्याचाही समावेश त्यात होऊ शकतो. निर्णय घेणे, योजना तयार करणे, धोरणे निर्धारित करणे व धोरणांचे मूल्यमापन करणे ही प्रमुख कार्ये उच्च स्तरीय व्यवस्थापनाला करावी लागत असल्याने
वस्तूंच्या व सेवांच्या निर्मितीसाठी संघटनेची उभारणी कशी करावयाची; यंत्रसामग्री, कामगार व भांडवल इ. घटकांची जुळवणी करून कमी खर्चात जास्त उत्पादन त्वरित कसे काढावयाचे आणि त्यासाठी संघटनेला योग्य स्वरूप देऊन तिला आपले उद्दिष्ट साधण्याच्या दृष्टीने कार्यप्रवण कसे करावयाचे, हे ठरविण्याचे तंत्र म्हणजेच उत्पादन व्यवस्थापन.
पुढारलेल्या औद्योगिक राष्ट्रांत हे शास्त्र बरेच महत्त्वाचे मानतात
व्यवसाय-संघटनेचे स्वरूप व आराखडा ठरवून त्याची उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी असलेली परिणामकारक सर्वांगीण यंत्रणा. व्यवसाय-संघटनेच्या यशस्वी संचालनासाठी जी विविध कार्ये केली जातात त्यांमध्ये प्रशासनाचे कार्य जास्त महत्त्वाचे मानले जाते.
व्यवसाय प्रशासनाच्या कार्यांत व्यवसाय-संघटनेचे वा कंपनीचे उद्दिष्ट निश्चित करणे, कपंनीची महत्त्वपूर्ण धोरणे ठरविणे, महत्त्वाचे निर्णय घेणे, उत्पादनाचे व विक्रीचे इष्टांक निश्चित करणे, हे
एक भागीदारी संस्था नोंदणी करणे अनिवार्य नाही म्हणून कमाई नफा उद्देश दोन किंवा अधिक भागीदार दरम्यान स्थापना एक फर्म किंवा कंपनी म्हणतात पण एक भागीदारी संस्था registered.Partnership कृत्य कायदेशीर दस्तऐवज आहे तर फायदे जोडले जातात जे भागीदारी संस्था तयार करण्यासाठी तयार आहे.
भारतीय भागीदारी अिधिनयम 1932 कायद्यानुसार भागीदारी संस्थांचे
व्यवसाय
व्यवसाय : वस्तूंचा वा सेवांचा समाजाला पुरवठा करणारी व्यवस्था. व्यवसायाचा संबंध आर्थिक मूल्य निर्माण करणाऱ्या सर्व प्रकारच्या संस्थांशी असतो. व्यवसायात समाविष्ट होणाऱ्या विभिन्न क्रियांचा नागरिकांच्या व्यक्तिगत आणि सामाजिक जीवनाशी निकटचा संबंध असतो. व्यवसाय या संज्ञेमध्ये संपत्ती निर्माण करण्याच्या तसेच संपत्ती मिळविण्याच्या उद्देशाने करण्यात येणाऱ्या सर्व क्रियांचा समावेश होतो. मात्र केवळ
शास्त्रीय व्यवस्थापन :
शास्त्रीय तत्त्वांचा उपयोग करून उद्योगसंस्थांचे व्यवस्थापन करण्याची पद्धती. हिचा पुरस्कार प्रथम विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीस अमेरिकेत ⇨फ्रेडरिक विन्झ्लो टेलर (१८५६–१९१५) या उत्पादनतंत्र विशारदाने केला. पोलादाचे उत्पादन करणाऱ्या उद्योगसंस्थांतील आपल्या अनुभवाच्या आधारावर केवळ कारखान्यातील उत्पादनाचे प्रमाण वाढविण्यासाठीच नव्हे, तर व्यापकदृष्ट्या सर्वत्र औद्योगिक कार्यक्षमता वाढावी, म्हणून उद्योगसंस्थांचे व्यवस्थापन शास्त्रीय तत्त्वांच्या
एकाच विचाराने प्रेरित होऊन एकाच उद्देशासाठी लढणारे लोक एकत्र येऊन जो गट तयार होतो त्याला संघटना असे म्हणतात.तसेच अनुकूल दिवसात दिसणारी शंभर डोकी म्हणजे संघटना नाही तर प्रतिकूल दिवसात साथ देणारे काही मोजके सहकारी म्हणजे संघटना.हवेबरोबर तोंड फिरवणारी १०० वातकुक्कुट डोकी म्हणजे संघटना नव्हे तर वादळातही ठामपणे पाय रोवून आपल्या
पूर्ण वाचा →
व्यवसाय-संघटनेमध्ये उपयोगात येणाऱ्या साधनसामग्रीचे आणि व्यक्तींचे नियंत्रण करणारी व पूर्वनियोजित उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी योजिलेली सुविहित यंत्रणा म्हणजे व्यवस्थापन होय. उत्पादनघटकांना संघटित व दिग्दर्शित करून त्यांच्यापासून संपत्ती निर्माण करण्याचे काम व्यवस्थापनाचे असते. थिओ हेमन या प्रसिद्ध व्यवस्थापनतज्ज्ञाने प्रोफेशनल मॅनेजमेंट थिअरी अँड प्रॅक्टिस या ग्रंथात व्यवस्थापन या शब्दाचे तीन अर्थ सांगितले आहेत
पूर्ण वाचा →
व्यावसायिक आणि अव्यावसायिक: सर्व संस्था दोन भागांत विभागली जाऊ शकते. स्थापना आणि व्यावसायिक संस्था ऑपरेशन मुख्य उद्देश नफा आहे. समाजसेवी संस्था साठी - नफा महत्वाचे ध्येय नाही.
दिवाणी कायदा अंतर्गत व्यावसायिक कंपन्या प्रकार:
- सामान्य भागीदारी;
- उत्पादन सहकारी संस्था ;
- मर्यादित दायित्व कंपनी;
- महापालिका आणि राज्य ज्ञेय उपक्रम;
- भागीदारी मर्यादित ;
- अतिरिक्त