थेट परदेशी गुंतवणूक धोरणात सुधारणा, गुंतवणूकीची सुविधा आणि व्यवसाय सुलभता या आघाडीवर सरकारने केलेल्या उपाययोजनांमुळे देशात थेट परदेशी गुंतवणूकीचा प्रवाह वाढला आहे. भारताच्या थेट परकीय गुंतवणूकीमधील खालील कल जागतिक गुंतवणूकदारांमध्ये गुंतवणूकीसाठी भारत हा प्राधान्य देश असल्याचे समर्थन करतो.
प्रत्यक्ष विदेशी गुंतवणूक म्हणजे एखाद्या परदेशी कंपनीने भारतात व्यवसायासाठी केलेली थेट भांडवली गुंतवणूक असते. म्हणजे भारतातील दूरसंचार क्षेत्रात व्होडाफोन ही विदेशी कंपनी प्रवेश करते तेव्हा तो प्रत्यक्ष गुंतवणुकीचा व्यवहार होतो. काही वेळा परदेशी कंपन्या भारतातील कंपनीत थेट समभाग खरेदी करतात आणि मालकी हक्क मिळवतात, जसे भारतातील फ्लिपकार्टमध्ये वॉलमार्ट या बलाढय़ कंपनीने गुंतवणूक केली आहे. त्याचप्रमाणे विमा व्यवसायात भारतीय कंपन्यांच्या बरोबरीने विदेशी कंपन्या व्यवसाय करत आहेत. प्रुडेन्शियल समूहाची आयसीआयसीआयमध्ये गुंतवणूक आहे. आयकिया ही अत्याधुनिक गृहोपयोगी वस्तू बनवणारी कंपनी याच मार्गाने भारतात आली आहे.
भारतात गुंतवणूक करण्यासाठी कोणत्या क्षेत्रात किती प्रत्यक्ष विदेशी गुंतवणुकीला परवानगी आहे याचे नियम ठरलेले असतात. काही क्षेत्रांत थेट गुंतवणूक करण्यासाठी कोणत्याही विशेष सरकारी परवान्याची गरज नसते. काही क्षेत्रांत गुंतवणूक करण्यासाठी सरकारी परवाना आवश्यक असतो. निवडक क्षेत्रात १०० टक्के थेट विदेशी गुंतवणूक करता येते. संरक्षण तसेच देशाच्या सुरक्षेच्या दृष्टीने संवेदनशील असलेल्या क्षेत्रात थेट गुंतवणूक करता येत नाही. गेल्या वर्षी सरकारने या नियमात बदल केले आणि ते अधिकाधिक सुलभ होतील असे उपाय योजले. ई कॉमर्स व्यवसायात १०० टक्के नागरी हवाई वाहतूक क्षेत्रात ४९ टक्क्यांपर्यंत गुंतवणूक करता येते. लॉटरी, अमली पदार्थ, तंबाखू, अणुऊर्जा, रेल्वे अशा क्षेत्रांत थेट गुंतवणूक निषिद्ध आहे.
थेट विदेशी गुंतवणूक मागील प्रमुख कारण काय आहे?
⚠️ माहिती जुनी असू शकते. कृपया शेवटची अद्ययावत तारीख तपासा.