शिक्षण ही जर जग समजून घेण्याची, स्वत:ला अर्थपूर्ण रीतीने अभिव्यक्त करण्याची प्रक्रिया असेल, तर भाषेकडे दुर्लक्ष करून चालणार नाही. भाषा आपले औपचारिक शिक्षण सुरू होण्याच्या आधीपासून आपल्या आयुष्यात असते आणि शिक्षण संपल्यानंतरही असते, हे जसे खरे आहे; तसेच आपल्या एकंदर शैक्षणिक यशापयशातही ती महत्त्वाची भूमिका बजावत असते
पूर्ण वाचा →
शतकानुशतके, भारतातील दलित लोकसंख्येला शिक्षणापासून वंचित ठेवण्यात आले होते. मूलतः केवळ उच्च जातींसाठी राखीव, दलितांना पारंपारिक शिक्षण नाकारणे हे त्यांचे जीवनमान वाढू नये म्हणून आणि जातीय विभाजने ठळक करण्यासाठी डिझाइन केले गेले.
पूर्ण वाचा →
शालेय ग्रंथालय : पाचवी ते दहावी या वर्गांसाठी शाळेमध्ये विद्यार्थी व शिक्षक यांना जी ग्रंथालये उपलब्ध आहेत, त्यांना शालेय ग्रंथालय असे म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
शैक्षणिक ग्रंथालयांचे प्रामुख्याने तीनप्रकार पडतात - शालेय ग्रंथालये, महाविद्यालयीन ग्रंथालये व विद्यापीठ ग्रंथालये.
पूर्ण वाचा →
विद्यापीठ ग्रंथालय : विद्यापीठात प्रवेश घेतलेले विद्यार्थी, प्राधापक, संशोधक यांच्यासाठी विद्यापीठात असणारे ग्रंथालय म्हणजे विद्यापीठ ग्रंथालय होय.
पूर्ण वाचा →
माहिती व संप्रेषणांच्या (ICTs) साधनांमुळे, विशेषतः संगणक व इंटरनेटमुळे शिक्षक व विद्यार्थ्यांना ज्ञानाची नवी कवाडे उघडी झाली आहेत. संगणक व इंटरनेट वापरून शिक्षक व विद्यार्थी पुस्तकी ज्ञानाच्या पलिकडे जाऊन त्यांच्या विषयाशी तसेच इतर विषयांशी संबंधित नवनवी माहिती मिळवू शकतात व आपल्या ज्ञानात भर घालू शकतात.
पूर्ण वाचा →
शारीरिक विकास संज्ञानात्मक विकासास हातभार लावतो - मुले जगाची हालचाल आणि अन्वेषण करत असताना ते वस्तूंचे गुणधर्म आणि त्यांच्या स्वत: च्या क्षमतांबद्दल शिकतात. सुरुवातीच्या काळात मुले क्रियाकलापांचे नमुने तयार करतात ज्याचा परिणाम त्यांच्या संपूर्ण भविष्यावर होतो.
पूर्ण वाचा →
1835 मध्ये, लॉर्ड मॅकॉले यांनी भारतासाठी शिक्षण प्रणाली सुरू केली, जी मॅकॉलेची शिक्षण प्रणाली म्हणून ओळखली जाते. या शिक्षणपद्धतीने भारतात इंग्रजी माध्यमातून पाश्चिमात्य शिक्षणाचा प्रचार व्हायला हवा, असे सांगितले. मॅकॉलेच्या शिफारशीनुसार 1842 पर्यंत 42 शाळा स्थापन करण्यात आल्या.
पूर्ण वाचा →
थॉमस बॅबिंग्टन मॅकॉले , ज्यांना सामान्यतः ब्रिटीश राजवटीत भारतातील शिक्षण पद्धतीचे शिल्पकार मानले जाते, ते एक महान निबंधकार, इतिहासकार, भाषाशास्त्रज्ञ, वक्ते, राजकारणी, राजकारणी आणि विचारवंत होते.
पूर्ण वाचा →
सन १८४४ मध्ये लॉर्ड हार्डिंग यांनी असे जाहीर केले की, इंग्रजी जाणणाऱ्या भारतीयांनाच सरकारी नोकऱ्या मिळतील. परिणामतः भारतीय लोक इंग्रजी शिक्षण पध्दतीकडे आकर्षिले गेले. सन १८८२ मध्ये लॉर्ड रिपॉन यांच्या शासन काळात सर विल्यम हंटर यांच्या नेतृत्वाखाली हंटर कमिशनची स्थापना करण्यात आली.
पूर्ण वाचा →