रयतेचा राजा : छत्रपती शिवाजी महाराज
मोहिमेवर असतांना कुण्या सैनिकाच्या हातातून स्त्रियांचा अपमान होणार नाही, वतनदार जहागिरी असणाऱ्या लोकांनी सुद्धा कोणावर अन्याय करू नये अशी सक्त ताकीद शिवाजी महाराजांनी घालून दिली होती. स्त्रियांचा सन्मान करणारा, शेतकऱ्यांची काळजी घेणारा, जाचक करांवर निर्बंध घालणारा, गडावर कोठारे भरून ठेवून दुष्काळ काळात अन्नधान्याचे वाटप करणार
पुणे दरबारी असलेला इंग्रज वकील मॅलेट याने कित्येकदा आपल्या पत्रांत आपण मराठ्यांचा इतिहास लिहिण्यास घेतला आहे, असा उल्लेख केलेला आहे. मॅलेटचा मराठ्यांचा इतिहास तयार झाला नाही; तथापि १७८१ मध्ये एक जर्मन संशोधक श्प्रेंगेल आणि १८१० मध्ये स्कॉट वेअरिंग या दोघांनी मराठ्यांचे उणेअधिक पुरेअपुरे इतिहास प्रसिद्ध केले.
पूर्ण वाचा →
डा. काशी प्रसाद
पूर्ण वाचा →
इतिहासात उपलब्ध पुराव्यांचे संशोधन करून ,भूतकाळात घडून गेलेल्या घटनांची चिकित्सापूर्वक मांडणी करण्याच्या लेखनपद्धतीला " इतिहासलेखन " असे म्हणतात. उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीचे संकलन आणि विश्लेषण करणे. त्या माहितीची स्थल व काळ यांच्या संदर्भात माहिती करून घेणे,तसेच त्या माहितीच्या संदर्भात योग्य प्रश्नांची मांडणी करणे.
पूर्ण वाचा →
इतिहास म्हणजे मानवी संस्कृतीच्या प्रवासात घडलेल्या सर्व प्रकारच्या भूतकालीन घटनांची सुसंगत मांडणी होय.
पूर्ण वाचा →
ऐतिहासिक संशोधनासमोरील प्रमुख आव्हाने स्त्रोत, ज्ञान, स्पष्टीकरण, वस्तुनिष्ठता, विषयाची निवड आणि समकालीन इतिहासाच्या विचित्र समस्यांभोवती फिरतात. स्रोत भूतकाळाची पुनर्रचना करण्याच्या कार्यात स्त्रोतांची समस्या इतिहासकारांसमोर एक गंभीर आव्हान आहे.
पूर्ण वाचा →
इतिहास हा विश्वसनीय पुराव्यांवर आधारित असतो या पुराव्यांना इतिहासाची साधने असे म्हणतात. साधनांचे भौतिक साधने, लिखित साधने आणि मौखिक साधने असे वर्गीकरण करता येते.
पूर्ण वाचा →
साधनांचे लिखित व अलिखित साधने असेही एक वर्गीकरण करता येते. लिखित साधनांत निरनिराळ्या भाषांमधील ग्रंथ, शकावल्या, करीने, वंशावळी, मआसिर, बखरी, तवारिखा, कागदपत्रे, ताम्रपट, शिलालेख, नामे इत्यादिंचा समावेश होतो. अलिखित साधनांत पुरातत्त्वीय वस्तू, भांडी, आयुधे, चित्रे, शिल्पे, वास्तू व स्मारके यांचा समावेश होतो.
पूर्ण वाचा →
फ्रँकोइस मेरी अरोएट या नावाने ओळखले जाणारे व्होल्टेअर हे आधुनिक इतिहासाचे संस्थापक किंवा प्रणेते मानले जातात. लुई सोळावा आणि पंधरावा यांच्या कारकिर्दीतील ऐतिहासिक घटनांचे संकलन आणि रेकॉर्डिंग करण्याच्या कामामुळे त्यांना आधुनिक इतिहासाचे जनक म्हणूनही ओळखले जाते.
पूर्ण वाचा →
ब्रिटिश अधिकाऱ्यांनी लिहिलेल्या इतिहासावर त्यांनी जोरदार टीका केली आणि भारतीयांना असभ्य आणि क्रूर असल्याचे दाखवायचे असल्याचा दावा केला. म्हणूनया विद्वानांनी इतिहासाची पुनर्रचना करण्याचा प्रयत्न केला, ज्यात भारताच्या वैभवशाली भूतकाळाचे चित्रण करण्यात आले होते. अशा पद्धतीला प्रादेशिक इतिहासलेखन असे म्हणतात.
पूर्ण वाचा →