भारतीय संस्कृतीने तिच्या इतिहासाने, अद्वितीय भौगोलिक रचनेने, वैविध्यपूर्ण लोकजीवनाने आणि शेजारील देशांच्या परंपरा व कल्पना स्वीकारून तसेच पुरातन परंपरा जपून आकार घेतला आहे. भारतात जागोजाग वेगवेगळे लोक, धर्म, वातावरण, भाषा, चालीरीती आणि परंपरा यात वैविध्य दिसत असूनही, आढळणारे साम्य हे
पूर्ण वाचा →
हवामानातील बदल आणि नद्या कोरडे पडणे यासारख्या भौगोलिक बदलांमुळे हडप्पा संस्कृतीचा अंत झाला. हे देखील स्पष्ट केले आहे की जंगलतोड आणि पूर ही हडप्पा संस्कृतीची महत्त्वपूर्ण कारणे म्हणून ओळखली जातात.
पूर्ण वाचा →
अनेक विद्वानांचे असे मत आहे की सिंधू संस्कृतीचा नाश हा हवामान बदलामुळे झाला. काही तज्ञांचा असा विश्वास आहे की सरस्वती नदी कोरडी पडणे, जी 1900 बीसीईच्या आसपास सुरू झाली, हे हवामान बदलाचे मुख्य कारण होते, तर काहींनी असा निष्कर्ष काढला
पूर्ण वाचा →
लोथल येथील रहिवासी उत्कृष्ट गुलाबी रंगाच्या शाडूची हरतऱ्हेची मडकी बनवीत. काही मडक्यांवर काळ्या रंगामध्ये नक्षी असून त्यांतून विविध आकृतिबंध आढळतात. पशुपक्ष्यांची सुरेख चित्रे असलेली काही मृत्पात्रेही उत्खननात उपलब्ध झाली आहेत
पूर्ण वाचा →
सिंधू लोकांना त्यांच्या शेतात पिण्यासाठी, धुण्यासाठी आणि सिंचन करण्यासाठी नदीच्या पाण्याची गरज होती. धार्मिक समारंभातही त्यांनी पाण्याचा वापर केला असावा. सिंधू लोकांसाठी त्यांची नदी 'किंग रिव्हर' होती.
पूर्ण वाचा →
संस्कृतीच्या विविध स्थळांवरून सापडलेल्या कलेच्या प्रकारांमध्ये शिल्पे, सील, मातीची भांडी, दागिने, टेराकोटाच्या आकृत्या इत्यादींचा समावेश होतो. त्या काळातील कलाकारांमध्ये निश्चितच उत्तम कलात्मक संवेदना आणि ज्वलंत कल्पनाशक्ती होती.
पूर्ण वाचा →
बर्‍याच सभ्यता स्थळांवर शिल्पे, सील, मातीची भांडी, सोन्याचे दागिने, टेराकोटाच्या मूर्ती आणि इतर कलाकृती आहेत. सिंधू संस्कृतीतील कला त्या काळातील लोकांच्या जीवनाविषयी प्रचंड तपशील देतात .
पूर्ण वाचा →
सिंधू संस्कृतीचा शेवटचा टप्पा इ.स. 1900 ते 1300 बीसीई आणि त्यापूर्वीचा प्रारंभिक हडप्पा टप्पा (सी. 3300-2600 ईसापूर्व) आणि परिपक्व हडप्पा टप्पा (सी.
पूर्ण वाचा →
सिंधू खोऱ्याचा राजा कोण होता हे माहीत नाही . राजाच्या अस्तित्वाचे मर्यादित ज्ञान सिंधू संस्कृतीचे प्रतिकात्मक प्रतिनिधित्व असलेल्या 'द प्रिस्ट किंग' नावाच्या कलाकृतीमुळे आहे. ते नेमके कोण होते किंवा त्यांनी समाजात कोणती भूमिका बजावली हे माहीत नाही.
पूर्ण वाचा →
सिंधू नदीच्या काठावर निर्माण झालेली सिंधू संस्कृती ही जगातील सर्वात प्राचीन संस्कृतींपैकी एक आहे. सर जॉन मार्शल यांनी याला हडप्पा संस्कृती असे संबोधले. सुमारे २५०० ईसापूर्व, ही सभ्यता त्याच्या शिखरावर पोहोचली.
पूर्ण वाचा →