सिंधू नदीच्या जवळ असलेल्या सिंध (सिंध) प्रदेशात मोहेंजोदारो (मोहेंजोदारो) नंतर पंजाब प्रदेशातील हडप्पा येथे १९२१ मध्ये या संस्कृतीचा शोध लागला.
पूर्ण वाचा →
सिंधू संस्कृतीतील घरे दगडांऐवजी जळलेल्या विटांनी बांधली गेली. मात्र, सनबर्न केलेल्या विटांचाही वापर केल्याचे आढळून आले. प्रामुख्याने विटांचा आकार समान होता. जळलेल्या विटा इमारतींच्या त्या भागात वापरल्या जात होत्या जिथे पाण्यामुळे दूषित होण्याची शक्यता होती.
पूर्ण वाचा →
भूगोल आणि हवामानातील बदलांमुळे सिंधू संस्कृती नष्ट झाली असे अनेक इतिहासकारांचे मत आहे. पृथ्वीच्या कवचातील हालचालींमुळे (बाहेरील थर) सिंधू नदीला पूर आला आणि त्याची दिशा बदलली असावी.
पूर्ण वाचा →
नगर रचना हे सिंधू संस्कृतीचे खास वैशिष्ट्य आहे हडप्पा संस्कृतीची नगररचना व स्थापत्य अत्यंत प्रगत होते. घरे, तटबंदी, सांडपाण्याची व्यवस्था, प्रचंड इमारती, स्नानगृहे, धान्याची कोठारे,जहाजाची गोदी इत्यादी घटक पाहता हडप्पाकालीन संस्कृतीच्या प्रगत स्थापत्याची कल्पना येते.
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
पशुपती किंवा आद्य शिव हे सिंधू संस्कृतीतील लोक पूजलेले प्रमुख देव होते.
पूर्ण वाचा →
पण हडप्पा संस्कृतीला हिंदू म्हणून सिद्ध करण्यासाठी आणखी एक युक्तिवाद दिला जातो. काहींचा असा विश्वास आहे की तंत्र हडप्पा शहरांमधून आपल्यापर्यंत पोहोचले आणि वेदांसह हिंदू धर्माच्या दोन मुख्य प्रवाहांपैकी एक आहे. आणि म्हणून हडप्पा शहरात सापडलेल्या मातीच्या सीलवर तांत्रिक परंपरांच्या
पूर्ण वाचा →
हडप्पा संस्कृतीने त्यांच्या शहरांची योजना त्यांच्या चेसबोर्ड प्रणाली, रस्ते, ड्रेनेज पाईप्स आणि बुद्धिबळ खड्डे यांच्या सहाय्याने केली . विटांनी बांधलेली स्नानगृहे आणि विहिरी आणि जिना असलेली आयताकृती घरे हडप्पाच्या सर्व ठिकाणी आढळतात.
पूर्ण वाचा →
पशुपती किंवा आद्य शिव हे सिंधू संस्कृतीतील लोक पूजलेले प्रमुख देव होते. मोहेंजो दारो येथील पुरातत्व उत्खननात पशुपतीचा शिक्का मिळाला होता.
पूर्ण वाचा →
हडप्पाच्या लोकांनी देवी माता आणि शिव पशुपतीची पूजा केलेली दिसते. देवी मातेला शक्ती म्हणूनही ओळखले जात असे; कदाचित, त्यांचा विश्वास होता की तिला सर्व सृष्टीचा उगम आहे. त्यांनी पुरुष देवता शिव पशुपतीचीही पूजा केली.
पूर्ण वाचा →