अपेक्षित महसूल एका आर्थिक वर्षातील अंदाजित खर्चापेक्षा जास्त असतो. याचा अर्थ सरकारला करातून मिळणारे उत्पन्न हे सरकार लोककल्याणासाठी (welfare scheme) खर्च केलेल्या रकमेपेक्षा जास्त आहे.
.
वित्तीय तूट म्हणजे सरकारपाशी अपेक्षित असलेला कर्जवगळता निधी(Budgeted Receipts) आणि अंदाजलेला खर्च (Budgeted Expenditure) यांच्यातील फरक म्हणजे वित्तीय तूट होय. फिसकल डेफिसिट याचा मराठीत अर्थ वित्तीय तूट असा आहे. जेव्हा एकूण खर्च "नॉन बॉरोड रिसिट' म्हणजे कर्जाशिवाय इतर जमेहून अधिक
पूर्ण वाचा →
वित्तीय तूट = सरकारचा एकूण खर्च (भांडवल आणि महसूल खर्च) - सरकारचे एकूण उत्पन्न (महसूल जमा + कर्जाची वसुली + इतर जमा)3
अर्थसंकल्पीय तूट म्हणजे करांमध्ये कपात आणि सरकारी खर्चात वाढ, ज्यामुळे देशाच्या एकूण मागणीत वाढ होते आणि त्यानंतरची आर्थिक वाढ
पूर्ण वाचा →
असंतुलित अर्थसंकल्प असा असतो ज्यामध्ये खर्च महसुलापेक्षा जास्त असतो
GDP च्या दिलेल्या स्तरावर, विस्तारात्मक वित्तीय धोरण बजेट तूट वाढवते आणि आकुंचनात्मक राजकोषीय धोरण बजेट तूट कमी करते . आर्थिक क्रियाकलापांची पातळी जसजशी वाढते तसतसे कर महसूल वाढतो, हस्तांतरण कमी होते आणि बजेट तूट कमी होते.
पूर्ण वाचा →
केंद्रीय वित्त आणि कॉर्पोरेट व्यवहार मंत्री निर्मला सीतारामन यांनी आज संसदेत 2022-23 वर्षासाठीचा केंद्रीय अर्थसंकल्प सादर केला. भारताचा आर्थिक विकास दर 9.2 टक्के राहील असा अंदाज आहे, जो सर्व मोठ्या अर्थव्यवस्थांमध्ये सर्वाधिक आहे.
पूर्ण वाचा →
त्यामुळे प्रादेशिक विषमता वाढवणे हा सरकारी अर्थसंकल्पाचा उद्देश नाही.
पूर्ण वाचा →
अर्थसंकल्प आणि आर्थिक सर्वेक्षण यातील महत्त्वाचा फरक म्हणजे आर्थिक सर्वेक्षण संसदेत केंद्रीय अर्थसंकल्पाच्या २४ तास आधी प्रस्तावित केले जाते . केंद्रीय अर्थसंकल्प देशासाठी वार्षिक अर्थसंकल्प दर्शवितो, तर आर्थिक सर्वेक्षण भारत सरकारच्या आगामी आर्थिक योजनांचे प्रदर्शन करते.
पूर्ण वाचा →
ज्या अर्थसंकल्पात मिळकत कमी व खर्च जास्त असतो त्याला तुटीचा अर्थसंकल्प म्हणतात.
पूर्ण वाचा →