भूपट्ट सांरचनिकीच्या सिद्धांतामध्ये असे मांडण्यात आले आहे की, भूकवच एकूण सहा मोठ्या आणि सु. बारा लहान तुकड्यांचे म्हणजे भूपट्टांचे मिळून बनले आहे. प्रत्येक भूपट्टाचे क्षेत्र वेगवेगळे असून त्यांचे आकार अनियमित आहेत. मात्र क्षेत्रफळाच्या मानाने त्यांची जाडी अगदी किरकोळ म्हणजे १०० ते १५० किमी.
पूर्ण वाचा →
सियाल थराच्या खालच्या थरास सीमा म्हणतात. सिमा थरात सिलिका व मॅग्नेशियम हि मूलद्रव्य आढळतात. महासागरतळ प्रामुख्याने सीमा थराचे बनलेले असते. सीमा थरात प्रामुख्याने बेसाल्ट खडक आढळते.
पूर्ण वाचा →
ढग हे आकाशात तरंगतात . उत्तर -वातावरणातील जास्त उंचीवरील सूक्ष्म जलकण व हिमकण हवेतील धूलिकणांभोवती एकत्र येऊन त्यापासून ढग तयार होतात . ढगांतील जलकण व हीमकण अत्यंत सूक्ष्म असल्याने ते जवळजवळ वजन विरहित असतात त्यामुळे ढग हे आकाशात तरंगतात .
पूर्ण वाचा →
थोडक्यात, “एखाद्या ठिकाणाच्या संदर्भात आकाशातील सूर्याच्या स्थानावरून ठरविण्यात आलेली वेळ म्हणजे त्या ठिकाणची स्थानिक वेळ होय” ध्रुववृत्तापासून ध्रुवापर्यंतच्या प्रदेशात मात्र ऋतुमानाप्रमाणे दिनमान तासांपेक्षा अधिक असू शकते. त्यामुळे या भागात सूर्योदय, मध्यान्ह , सूर्यास्त व मध्यरात्र या वेळा समजून घेणे आवश्यक ठरते.
पूर्ण वाचा →
संपूर्ण भारतात एकच स्थानिक वेळ म्हणजेच सर्वत्र समान प्रमाणवेळ मानली जाते.
पूर्ण वाचा →
२३°३०' उत्तर आणि २३°३०' दक्षिण अक्षांशांवर म्हणजेच कर्कवृत्त आणि मकर वृत्तांवर कोणत्याही ठिकाणी लगतच्या दोन रेखावृत्तांमधील अंतर हे १०२ कि. मी असते.
पूर्ण वाचा →
प्रत्येकी १° च्या अंतराने एकूण ३६० रेखावृत्ते काढता येतात. १° पूर्व ते १७९° पूर्व रेखावृत्ते, म्हणजेच पूर्व गोलार्धात एकूण १७९ रेखावृत्ते असतात.
पूर्ण वाचा →
८२° ३०' पूर्व रेखावृत्तावर प्रमाण वेळेनुसार सकाळचे
पूर्ण वाचा →
साडेपाच तास म्हणजे पाच तास तीस मिनिटांचा फरक आहे.
पूर्ण वाचा →
प्रमाणपट्टीच्या साहाय्याने नकाशावर रेषाप्रमाण दर्शवले जाते. नकाशावरील कोणत्याही दोन ठिकाणामधील प्रत्यक्ष अंतर रेषा प्रमाणाच्या सह्याणे मोजता येते. Explanation: एखादा देश, राज्य, जिल्हा , तालुका किंवा एखाद्या गावाचं रेखाटन म्हणजेच नकाशा काढायचा असेल तर तो प्रत्यक्षात वापरण्यासाठी दोन गोष्टींची गरज असते.
पूर्ण वाचा →