मध्ययुगीन इतिहासाचा कालखंड सामान्यतः इसवी सन ६०० ते इसवी सन १६०० पर्यंत मानला जातो. जवळपास हजार वर्षांचा हा कालखंड बराच मोठा आहे. या काळात भारतात सामंत शाही आणि इतर अनेक परकीय आक्रमणे होऊन गेली.
पूर्ण वाचा →
इतिहासाचा अभ्यास करताना महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या साधनांमध्ये त्या- त्या काळातील नाण्यांचा समावेश होतो. आर्थिक विनिमय, व्यापार- उदीम, सुबत्ता, अवनती, तंत्रज्ञानात्मक प्रगती, राजकीय यंत्रणा, तत्त्वज्ञान, धार्मिक कल्पना, कलाकुसर इत्यादी कितीतरी पैलूंविषयी ऐतिहासिक नाणी बोलू शकतात. णी बोलू शकतात
पूर्ण वाचा →
प्राचीन रणांगणांतून, हयात असलेले कमांडर आणि सैन्याने चाचणी आणि त्रुटींमधून शिकलेले धडे पुढील लढायांमध्ये त्यांच्या भूतकाळातील चुकांची पुनरावृत्ती न करून आणि त्यांच्या रणनीती आणि तंत्रांमध्ये सुधारणा करून त्यांच्या पुढील प्रतिस्पर्ध्याला चांगले बनवण्याच्या आशेने नेले.
पूर्ण वाचा →
साधनांचे लिखित व अलिखित साधने असेही एक वर्गीकरण करता येते. लिखित साधनांत निरनिराळ्या भाषांमधील ग्रंथ, शकावल्या, करीने, वंशावळी, मआसिर, बखरी, तवारिखा, कागदपत्रे, ताम्रपट, शिलालेख, नामे इत्यादिंचा समावेश होतो. अलिखित साधनांत पुरातत्त्वीय वस्तू, भांडी, आयुधे, चित्रे, शिल्पे, वास्तू व स्मारके यांचा समावेश होतो.
पूर्ण वाचा →
भूतकाळातील घटना पुन्हा जशाच्या तशा घडवून आणण्याचा प्रयोग शक्य नसते त्यातील पुरावा शोधण्यासाठी तपासण्यासाठी शास्त्रीय पद्धतीचा उपयोग केला जातो त्यासाठी आवश्यकता असेल तर इतर शास्त्रांची मदत घेतली जाते म्हणून इतिहास हे शास्त्र आहे असे म्हटले जाते
पूर्ण वाचा →
इतिहासाच्या अभ्यासामुळे मानवी समाज प्रगत होण्यासाठी योग्य अयोग्य काय यांचा अभ्यास करणे शक्य होते
पूर्ण वाचा →
इतिहास म्हणजे भूतकाळात घडलेल्या घटनांची क्रमब्ध व सूसंगत रितीने मांडणी होय. इतिहास ह्या शब्दाची व्युत्पत्ती इतिहास = 'इति+ह+आस' हे असे घडले अशी सांगण्यात येते आहे{{|आपटे|१९५७-१९५९}}. व्युत्पत्तीद्वारे दिसून येणाऱ्या अर्थाचा विचार केला तर इतिहास म्हणजे केवळ भूतकाळात काय घडले ह्याची नोंद इतकाच अर्थ निघतो.
पूर्ण वाचा →
हे मोठ्या आवाजात ऐका
इतिहासकाळाचे प्राचीन, मध्ययुगीन व अर्वाचीन असे तीन विभाग मानून त्यांत समाविष्ट होणाऱ्या साधनांचा विचार करता येतो. साधनांचे लिखित व अलिखित साधने असेही एक वर्गीकरण करता येते.
मौखिक साधने
अश्मयुगीन आणि मध्ययुगीन इतिहासात ओव्या, लोकगीते, लोककथा, बुद्ध व जैन साहित्य, अनेक धर्माच्या रूढी, परंपरा, चालीरीती ही मौखिक साधने म्हणून ओळखली जातात.
ऐतिहासिक कथा म्हणजे काय?
ऐतिहासिक काल्पनिक कथा ही कल्पनारम्य शैलींपैकी सर्वात सामान्य आहे. तांत्रिकदृष्ट्या, ऐतिहासिक कथा ही भूतकाळात सेट केलेली कोणतीही कथा आहे ज्यामध्ये काल्पनिक पात्र किंवा घटनांसह त्या काळातील खऱ्या वैशिष्ट्यांचा समावेश आहे. अशा कृतींची असंख्य उदाहरणे शतकानुशतके आणि संस्कृतींमध्ये आहेत. प्राचीन ग्रीक लोकांचा इतिहास (जरी त्यात विलक्षण घटक