देशाच्या सर्वोच्च पदावर (भारतात-राष्ट्रपती, सर्वोच्च किंवा उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश, इतर देशात-राष्ट्राध्यक्ष आदी) असणाऱ्या व्यक्तीवर ठेवलेल्या आरोपाच्या सुनवणीसाठी भरलेला खटला चालवण्याच्या प्रक्रियेस महाभियोग म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
राज्याच्या न्याय व्यवस्थेमध्ये उच्च न्यायालय व अधिनस्थ न्यायालय यांचा समावेश होतो. या अधिनस्त न्यायालय यांनाच कनिष्ठ न्यायालय असेही म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
विधेयक म्हणजे विधायी प्रस्तावाचा मसुदा, जो संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी मंजूर केल्यावर आणि राष्ट्रपतींनी मंजूर केल्यावर, संसदेचा कायदा बनतो.
पूर्ण वाचा →
भारतीय राज्यघटनेच्या कलम ८१ अनुसार लोकसभेची तरतूद केली आहे. तसेच धनविषयक प्रस्ताव हा लोकसभेतच मांडला जातो. संसदेचे सभागृह ह्या नात्याने लोकसभेतील सदस्यांचे प्रमुख कार्य, 'भारतीय राज्यघटनेच्या चौकटीशी सुसंगत असे कायदे बहुमताने बनवणे हे असते, अर्थात हे सदस्य राज्यकारभाराच्या विधिमंडळ शाखेचे
पूर्ण वाचा →
लोकसभा हे भारतीय संसदेचे कनिष्ठ सभागृह आहे. लोकसभेत ५४३ सभासद (खासदार) असून ते भारतीय राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातील प्रौढ लोकांद्वारे लोकप्रतिनिधी म्हणून निवडून दिले जातात.
पूर्ण वाचा →
लोकसभेत ५४३ सभासद (खासदार) असून ते भारतीय राज्य व केंद्रशासित प्रदेशातील प्रौढ लोकांद्वारे लोकप्रतिनिधी म्हणून निवडून दिले जातात. लोसभेचा कार्यकाळ ५ वर्षांचा असतो.
पूर्ण वाचा →
अंदाज समिती (इंडिया) ही संसदेच्या निवडक सदस्यांची एक समिती आहे, जी भारताच्या संसदेने (लोकसभा) स्थापन केली आहे, ज्याची स्थापना खर्च आणि निधीच्या वापराच्या दृष्टीने सरकारी मंत्रालये आणि विभागांच्या कामकाजाची छाननी करण्यासाठी केली जाते.
पूर्ण वाचा →
राज्यसभेकडे हे विधेयक परत करण्यासाठी १४ दिवसांचा अवधी आहे. प्र. मतदानाच्या फेरीनंतर लोकसभेतून राज्यसभेत मनी बिले पाठवली जातात. राज्यसभेला काही दिवसांत हे विधेयक परत करायचे आहे.
पूर्ण वाचा →
संसदेतील कायदे निर्मिती प्रक्रिया
जो कायदा करायचा आहे त्याच्या कच्च्या मसुद्याला विधेयक असे म्हणतात. संसदेच्या दोन्ही सभागृहांनी हे विधेयक संमत केल्यानंतर राष्ट्रपतींनी त्यास संमती दिल्यानंतर विधेयकाचे रूपांतर कायद्यामध्ये होते. कायदे निर्मितीची प्रक्रिया संसदेच्या दोन्ही सभागृहांमध्ये सारखीच आहे.
अंदाज समितीत एकूण ३० सभासद असतात. हे सर्व सभासद लोकसभा सदस्यामधून निवडले जातात. यामधून एक तृतीयांश सभासद दर वर्षी निवृत्त होतात.
पूर्ण वाचा →