कालगणना, ऐतिहासिक : कालाचे मापन करण्याच्या पद्धतीस कालगणना म्हणतात. हे एक शास्त्र असून इंग्रजीतील क्रॉनॉलॉजी व इरा या दोन शब्दांसाठी कालगणना ही संज्ञा मराठीत रूढ झालेली आहे. कालगणनेचा मूळ हेतू मुख्यतः घडत असलेल्या व घडलेल्या घटनांचा कालानुक्रम सांगणे असा असतो.
पूर्ण वाचा →
आदिमानवाची प्रजाती प्रथम आफ्रिका खंडात अस्तित्वात आली.
पूर्ण वाचा →
उत्क्रांती म्हणजे निसर्गानुसार सजीवांमध्ये होणारे आणि खूपच हळूहळू अंगिकारले जाणारे बदल होय. पृथ्वीच्या उत्पत्तीपासून होत आलेले हे बदल सजीवांच्या उदयास अनुकूल होते. चार्लस डार्विन हे उत्क्रांती सिद्धांताचे जनक मानले जातात.
पूर्ण वाचा →
भूतकाळात घडलेल्या घटना समजून घेण्याच्या शास्त्राला 'इतिहास' म्हणतात .
पूर्ण वाचा →
(२) परकीय आक्रमणाच्या वेळी किल्ल्यांच्या आश्रयानेच प्रजेचे रक्षण करता येत असे. (३) किल्ल्यांवर अन्नधान्य, युद्धोपयोगी साहित्य आणि दारूगोळा यांचा साठा करता येत असे व आणीबाणीच्या काळात तो उपयोगी पडत असे. म्हणून मध्ययुगात किल्ल्यांना अतिशय महत्त्व असे.
पूर्ण वाचा →
अभिलेखाचे जतन करणे, संरक्षण करणे, अप्रकाशित कागदपत्रांचे प्रकाशन करणे आणि अजूनही ज्या खाजगी व्यक्तींकडे कागदपत्रे आहेत त्यांचे संपादन करणे म्हणजे जतन, संरक्षण आणि संपादन ही पुराभिलेख विभागाची कामे आहेत.
पूर्ण वाचा →
१)भूतकाळात घडलेल्या घटना समजून घेण्याच्या शास्त्राला इतिहास म्हणतात . २)इतिहास केवळ कल्पनेच्या आधारे लिहिला जात नाही .
पूर्ण वाचा →
उत्क्रांती म्हणजे निसर्गानुसार सजीवांमध्ये होणारे आणि खूपच हळूहळू अंगिकारले जाणारे बदल होय. पृथ्वीच्या उत्पत्तीपासून होत आलेले हे बदल सजीवांच्या उदयास अनुकूल होते. चार्लस डार्विन हे उत्क्रांती सिद्धांताचे जनक मानले जातात.
पूर्ण वाचा →
परिसर अभ्यास भाग-1 मध्ये विज्ञान, भूगोल व नागरिकशास्त्र या विषयांचा समावेश असून परिसर अभ्यास भाग-2 मध्ये इतिष्ठास या विषयाचा समावेश आषह्ठे. परिसर अभ्यास भाग-1 आणि भाग-2 मधील आशयाचे संबोध, छात्राध्यापकांना स्पष्ट होण्यासाठी प्रस्तुत पाठ्यपुस्तकात उदाहरणांसट्ट माहिती दिलेली आहे.
पूर्ण वाचा →
लिखित साधनांत निरनिराळ्या भाषांमधील ग्रंथ, शकावल्या, करीने, वंशावळी, मआसिर, बखरी, तवारिखा, कागदपत्रे, ताम्रपट, शिलालेख, नामे इत्यादिंचा समावेश होतो. अलिखित साधनांत पुरातत्त्वीय वस्तू, भांडी, आयुधे, चित्रे, शिल्पे, वास्तू व स्मारके यांचा समावेश होतो.
पूर्ण वाचा →