देशात सर्वाधिक बोलल्या जाणाऱ्या भाषेत मराठीने तेलुगू भाषेला मागे टाकत तिसऱ्या स्थानावर झेप घेतली आहे. हिंदी ही अव्वल आहे. तर बंगाली ही दुसऱ्या स्थानावर आहे. भारतात सर्वात जास्त बोलल्या जाणाऱ्या भाषांमध्ये मराठी भाषा तिसऱ्या क्रमांकावर पोहोचली आहे. देशात झालेल्या जनगणेच्या सर्वेक्षणात मराठी ही हिंदी आणि बंगाली नंतर सर्वात जास्त बोलली
पूर्ण वाचा →
बरेचदा भाषांतर आणि अनुवाद ह्यांना एकसारखेच स्थान दिले जाते. मात्र तसे नाही. भाषांतर आणि अनुवाद ह्यांच्यातला फरक खरेतर तसा सूक्ष्म आहे, पण फार मोठ्या अर्थाचा अनर्थसुद्धा करू शकतो. भाषांतर करताना मूळ शब्द अथवा वाक्यरचना जशीच्या तशी ठेवण्याचा प्रयत्न केला जातो. जसे एका भाषेतील शब्दाला दुसऱ्या भाषेतील शब्द योजने. एकेका शब्दापुरते
पूर्ण वाचा →
भाषाशास्त्राच्या संकुचित व्याख्येनुसार, ते शास्त्र म्हणजे वैज्ञानिक दृष्टिकोनातून नैसर्गिक भाषांचा अभ्यास. भाषेचा अभ्यास अनेक दिशांनी करता येतो व अनेक बौद्धिक ज्ञानशाखा भाषेशी संबंधित असल्याने त्यांचा भाषेच्या अभ्यासावर प्रभाव पडतो. उदाहरणार्थ.. खुणांची व चिन्हांशी भाषा. भाषेच्या अभ्यासात यांचाही अभ्यास करणे क्रमप्राप्त असते.
या ज्ञानशाखांची नावे
विसाव्या शतकाआधी, " मानवशास्त्र " (Anthropology) ही संज्ञा,सन
अभिजात भाषा Abhijat bhasha in marathi,
अभिजात भाषा (Classical Languages) ही एक स्वतंत्र साहित्यिक परंपरा आणि लिखित साहित्याचा एक मोठा आणि प्राचीन भाग असलेली भाषा आहे.
अभिजात भाषा या सामान्यत: मृत भाषा असतात किंवा उच्च दर्जाचे डिग्लोसिया (Diglossia) दाखवतात, कारण अनेक भाषेच्या बोलल्या जाणार्या जाती कालांतराने अभिजात लिखित भाषे पासून दुरावल्या जातात.
अभिजात भाषा म्हणजे अभिजात साहित्य असलेली
अभिजात भाषा हा वैशिष्ट्यपूर्ण भाषेला भारत सरकारद्वारे दिला जाणारा एक दर्जा आहे. केंद्र सरकारने अभिजात भाषेचे निकष खालिलप्रमाणे ठरवलेले आहेत. हा दर्जा ज्या भाषांना दिला जातो त्या भाषेच्या सर्वांगीण विकासासाठी केंद्र सरकारकडून त्या-त्या राज्याला भरीव अनुदान मिळते.
पूर्ण वाचा →
जगात एकूण २७०० च्या आसपास भाषा, आणि ७००० च्यावर बोली आहेत. जगात सर्वात जास्त चिनी, स्पॅनिश, इंग्रजी आणि हिंदी भाषा बोलल्या जातात.
पूर्ण वाचा →
भारतात जवळपास ८०० प्रमुख भाषा व अंदाजे २०० बोलीभाषा आहेत. भारतीय राज्यघटनेनुसार इंग्रजी भाषा आणि हिंदी भाषा केंद्र सरकारच्या व्यवहाराच्या अधिकृत भाषा आहेत.
भारताच्या भाषा प्रामुख्याने दोन मुख्य भाषिक गटांतील आहेत.
१. इंडो-युरोपीय (ज्याच्या इंडो-आर्य शाखेतील भाषा जवळपास ७४% लोकसंख्येकडून वापरल्या जातात)
२. द्रविडीय भाषा (जवळपास २४% लोकसंख्येकडून वापरली जाते).
भारतात इतर बोलल्या जाणाऱ्या
विविध कालखंडांतील भाषेच्या स्वरूपांचा अभ्यास ऐतिहासिक भाषाशास्त्रात केला जातो. निरनिराळ्या काळखंडांतील भाषा, तिचे बदलते स्वरूप आणि तिच्यात आलेल्या शब्दांच्या उत्पत्तीचे सिद्धान्त या सर्वांचा विचार ऐतिहासिक भाषाशास्त्रात केला जातो. भाषा ही सतत बदलणारी असते. मराठी भाषेच्या यादवकालीन मराठी भाषा, बहामनीकालीन मराठी भाषा, शिवकालीन मराठी भाषा अशा अनेक पायऱ्या आहेत. भाषेच्या संदर्भात
पूर्ण वाचा →
मराठी भाषेत नामाला तीन लिंगे असतात, हिंदी किंवा फ्रेंचमध्ये दोन आहेत, इंग्रजीत लिंगभेद नाही. तरीही या सर्व भाषांचा व्यवहार चालू आहे.
पूर्ण वाचा →
भाषेत प्रत्यक्ष वापरल्या जाणाऱ्या रूपिमाच्या रुपाला 'रूपिका' असे म्हणतात. रूपिका या भाषेत पुनःपुन्हा सिद्ध होणाऱ्या विशिष्ट स्वनांचा संच असतात. काही विशिष्ट परिस्थितीत रूपिमांची विशिष्ट रूपे येतात. त्या विशिष्ट रूपांना त्या रूपिकाची रूपिकांतरे म्हणतात.
रूपिम : पारंपारिकदृष्ट्या भाषेचा विचार करताना ‘शब्द’ संकल्पनेला महत्त्व दिले जाते. पण भाषाशास्त्राच्या दृष्टीने भाषेचा विचार केल्यास ‘शब्द’