सरंजामशाही व्यवस्थेत सर्व जमिनीवर राजाची मालकी आहे, असे मानले जाई. सरंजामशाही उतरंडीतील इतर सर्वजण कुळे किंवा पोट-कुळे मानली जात. त्यांना सनदेद्वारा जमिनी देण्यात येत, त्यांच्यावर राजाची लष्करी चाकरी करण्याचे बंधन असे.
पूर्ण वाचा →
महाराष्ट्रात जिरायत शेती क्षेत्राचे प्रमाण किती टक्के आहे?
महाराष्ट्रातील जवळजवळ ८० ते ८५% शेती मोसमी पावसाच्या लहरीवर अवलंबून आहे. एकूण लागवडीखालील क्षेत्रापैकी केवळ १६.४% क्षेत्र हे सिंचनाखाली आहे.
एकूण पीक-जमीन वापर :
महाराष्ट्राच्या एकूण ३०७.६ लाख हेक्टर भूप्रदेशापैकी सुमारे २२५.७ लाख हेक्टर क्षेत्र एकूण पिकाखालील आहे. याचाच अर्थ महाराष्ट्राच्या एकूण भूप्रदेशापैकी सुमारे
हा शेतीच्या जागतिकीकरणाचा झालेला फायदा मात्र निश्चितच आहे. तांदळाच्या निर्यातीत झालेली वाढ हीदेखील प्रामुख्याने बासमती व्यतिरिक्त तांदळाच्या निर्यातीतील अडथळे दूर केल्यामुळे झालेली वाढ आहे. म्हणजे हा जागतिकीकरणाचा शेतकऱ्यांना झालेला लाभ निश्चितच आहे.
जागतिकीकरणाचे काही कृषी परिणाम येथे आहेत: उच्च आर्थिक परतावा . ग्रामीण समाजव्यवस्थेचे परिवर्तन. नैसर्गिक संसाधने काढणे.
भारताच्या राष्ट्रीय उत्पन्नात शेतीचा वाटा सुमारे १७-१८% आहे
भारतीय जनतेच्या उदरनिर्वाहाचे सर्वात मोठे क्षेत्र म्हणजे कृषी होय. देशाच्या अर्थव्यवस्थेच्या भांडवल निर्मितीत कृषी क्षेत्राचा वाटा 1950-51 मध्ये 17.7 टक्के होता तो 2016-17 मध्ये 15.5 टक्के झाला आहे. कृषी क्षेत्र भारतातील सर्वात मोठे मुक्त खाजगी क्षेत्र आहे. तसेच सर्वात मोठे व असंघटित क्षेत्र आहे.
पूर्ण वाचा →
परतफेडीचा कालावधी 3 वर्षांपेक्षा कमी नाही आणि 15 वर्षांपेक्षा जास्त नाही .
पूर्ण वाचा →
शेती करण्यासाठी जे खर्च प्रत्येक वर्षी एका शेतकऱ्याला करावे लागतात, त्यासाठी बँकेतून मिळणाऱ्या कृषी कर्जाला (Agricultural Loan) आपण पिक कर्जअसे म्हणतो. बि-बियाणे, खते, आंतरमशागती, औषधे याकरीता होणाऱ्या खर्चासाठी आपल्याला पिक कर्ज भेटते
पूर्ण वाचा →
पात्र संस्थांनी दिलेल्या २५ वर्ष मुदतीपर्यंतच्या कर्जांना पुनर्वित्त पुरवठा करण्याबरोबरच एआरडीसीने तितक्याच मुदतीपर्यंतची कर्जेसुद्धा पात्र संस्थांना दिली.
पूर्ण वाचा →
जमिनीच्या पृष्ठभागाच्या सुमारे 11 टक्के (1.5 अब्ज हेक्टर) (13.4 अब्ज हेक्टर) पीक उत्पादनात (जिरायती जमीन आणि कायम पिकाखालील जमीन) वापरली जाते. हे क्षेत्र पीक उत्पादनासाठी काही प्रमाणात योग्य असल्याचे अंदाजित जमिनीच्या एक तृतीयांश (36 टक्के) पेक्षा थोडे अधिक प्रतिनिधित्व करते.
पूर्ण वाचा →
सात बाराचा उतारा हा जमिनीवरील मालकी हक्क कोणाचा आहे हे समजून घेण्यासाठी शासकीय अभिलेख महसूल विभागातर्फे दिला जातो.
पूर्ण वाचा →