नवीन प्रश्न

इतिहास लेखन परंपरा म्हणजे काय? locked

इतिहास लेखन म्हणजे काय?

इतिहासात उपलब्ध पुराव्यांचे संशोधन करून ,भूतकाळात घडून गेलेल्या घटनांची चिकित्सापूर्वक मांडणी करण्याच्या लेखनपद्धतीला " इतिहासलेखन " असे म्हणतात.

इतिहासलेखनात पुढील बाबींचा समावेश होतो -

उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीचे संकलन आणि विश्लेषण

पूर्ण वाचा →

अनल्स प्रणाली म्हणजे काय? locked

ॲनल्स प्रणाली म्हणजे काय?

राजकीय अभ्यासाबरोबरच स्थानिक लोक‌ ,तत्कालीन हवामान ,व्यापार, शेती तंत्रज्ञान ,दळणवळण व संपर्काची साधने सामाजिक विभागणी आणि समूहाची मानसिकता यांचाही अभ्यास करणे महत्त्वाचे मानले जाऊ लागले या विचारप्रणालीलाच 'ॲनल्स प्रणाली' असे म्हणतात.

' ॲनल्स '(annals) म्हणजे वार्षिक इतिवृत्त

पूर्ण वाचा →

मराठ्यांचा पहिला इतिहासकार कोण होता? locked

मराठ्यांचा पहिला इतिहासकार कोण होता?

ग्रॅंट डफ याने छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या राज्याच्या स्थापनेपासून पेशवाईच्या अंतापर्यंत मराठ्यांचा इतिहास लिहिला. म्हणून त्याला मराठ्यांचा आद्य इतिहासकार असेही म्हणतात.

पूर्ण वाचा →

इतिहासाची चिकित्सा पूर्वक मांडणी करणाऱ्या संशोधकाला काय म्हणतात? locked

इतिहासाची चिकित्सा पूर्वक मांडणी करणाऱ्या संशोधकाला काय म्हणतात?

इतिहासाची चिकित्सापूर्वक मांडणी करणाऱ्या संशोधकाला इतिहासकार असे म्हटले जाते.

इतिहास संशोधन पद्धतीत इतिहासाची मांडणी करण्याचे टप्पे लिहा.

१. भूतकाळात घडून गेलेल्या घटनांची क्रमाने सुसंगती लावून त्यांचे आकलन करून घेण्याच्या उद्देशाने इतिहास संशोधन व लेखन

पूर्ण वाचा →

उपयोजित इतिहास म्हणजे काय? locked

उपयोजित इतिहास म्हणजे काय?

उपयोजित इतिहास म्हणजे सध्याच्या आव्हानांवर, विशेषत: धोरणनिर्मितीच्या क्षेत्रातील आव्हानांवर भूतकाळाच्या अभ्यासातून निघालेले निष्कर्ष लागू करणे. उपयोजित इतिहासाचा सार्वजनिक इतिहासाच्या क्षेत्राशी जवळचा संबंध आहे.


उपयोजित इतिहासाचा वर्तमानकाळाशी कसा सहसंबंध असतो ?

इतिहासाद्वारे भूतकाळातील घटनांसंबंधीचे ज्ञान प्राप्त होते. या ज्ञानाचा

पूर्ण वाचा →

३ स्त्रीवादी इतिहासलेखन म्हणजे काय? locked

स्त्रीवादी इतिहासलेखन म्हणजे काय?

स्रीवादी इतिहासलेखन म्हणजे स्रीयांच्या दृष्टिकोनातून केलेली इतिहासाची पुनर्रचना होय. इतिहासाच्या लेखनात पुरुषवादी दृष्टिकोनाचाच प्रभाव अधिक होता. म्हणून त्यावर पुनर्विचार करावा आणि त्यात स्त्रियांचा अंतर्भाव करावा, अशी भूमिका फ्रेंच विदुषी सीमा - द - बोव्हा हिने

पूर्ण वाचा →

इतिहास लेखन म्हणजे काय इयत्ता दहावी? locked

इतिहास लेखन म्हणजे काय ?

इतिहास लेखन म्हणजे वेळोवेळी मिळालेल्या पुराव्यांचे संशोधन करून भूतकाळातील घटनांची मांडणी व्यवस्तिथरित्या करणे होय. प्राचीन काळात इतिहासलेखनाची परंपरा जगभर नव्हती. इतिहासकाराला वाचकांपर्यंत जे पोहोचवायचे आहे त्याप्रमाणे तो भूतकाळातील घटनांची निवड करीत असतो. उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीचे संकलन

पूर्ण वाचा →

राष्ट्रवादी इतिहास म्हणजे काय? locked

राष्ट्रवादी इतिहास म्हणजे काय?

एकोणिसाव्या शतकात भारतात इंग्रजी शिक्षणपद्धती सुरू झाली. या पद्धतीत शिकून तयार झालेल्या इतिहासकारांना भारताच्या वैभवशाली प्राचीन इतिहासाविषयी जाण आली. आत्मजाणीव निर्माण झालेल्या या इतिहासकारांनी भारताविषयी जे इतिहासलेखन केले त्या लेखनास "राष्ट्रवादी इतिहासलेखन" असे म्हणतात.

महाराष्ट्रातील राष्ट्रवादी इतिहास

पूर्ण वाचा →

१ इतिहासलेखन म्हणजे काय ? locked

इतिहासलेखन म्हणजे काय ?

इतिहास लेखन म्हणजे वेळोवेळी मिळालेल्या पुराव्यांचे संशोधन करून भूतकाळातील घटनांची मांडणी व्यवस्तिथरित्या करणे होय. प्राचीन काळात इतिहासलेखनाची परंपरा जगभर नव्हती. इतिहासकाराला वाचकांपर्यंत जे पोहोचवायचे आहे त्याप्रमाणे तो भूतकाळातील घटनांची निवड करीत असतो. उपलब्ध ऐतिहासिक माहितीचे संकलन करणे

पूर्ण वाचा →

कादंबरी एक या ग्रंथाचे कर्ते कोण? open

कादंबरी हा शब्द भारतात सातव्या शतकात होऊन गेलेल्या बाणभट्ट नामक कवीने लिहिलेल्या 'कादंबरी' या ग्रंथनामावरून आला.
स्वामीसारखी रणजित देसाई यांची कादंबरी ऐतिहासिक व्यक्तिंच्या अंतर्मनांचा प्रत्ययकारी मागोवा घेण्याचा प्रयत्न करते. जेन ऑस्टन या इंग्रजी कादंबरीकर्त्रीच्या लेखनात कुटुंबचित्रणाला

पूर्ण वाचा →