सजीवांच्या पेशींकेंद्रात असणारा व आनुवंशिक गुणधर्म वाहून नेणारा घटक म्हणजे "गुणसूत्रे" होय. पेशींच्या केंद्रात असणारी आम्ल व प्रथिने हे गुणसूत्रांचे मुख्य घटक आहेत. प्रत्येक गुणसूत्रांमध्ये दंडाकृती आकाराचे DNA असते. गुणसूत्रे ही प्राथमिक संकोचन व गुणसूत्रबिंदू यांनी बनलेली असतात.
पूर्ण वाचा →
युकेरियोट्समध्ये (परंतु प्रोकेरिओट्स नाही), जीनोमचा आकार जीनोममध्ये उपस्थित असलेल्या जनुकांच्या संख्येच्या प्रमाणात नसतो , एक निरीक्षण जे नॉन-कोडिंग डीएनएच्या शोधापूर्वी पूर्णपणे प्रति-अंतर्ज्ञानी मानले गेले होते आणि जे "सी-व्हॅल्यू" म्हणून ओळखले जाऊ लागले. विरोधाभास" परिणामी.
पूर्ण वाचा →
जीनोमचा आकार (Genome size) सजीवाच्या जटिलतेशी नेहमी जुळत नाही, याला जीवशास्त्रात “C-value paradox” म्हणतात. मुख्य कारणे: 1) नॉन-कोडिंग DNA जास्त असणे अनेक सजीवांमध्ये मोठा भाग प्रथिन तयार न करणारा DNA असतो. जटिलता वाढवणारी माहिती फक्त जनुकांमध्ये असते; उरलेला भाग आकार वाढवतो पण जटिलता नाही. 2)
पूर्ण वाचा →
NA
पूर्ण वाचा →
एकसारख्या जुळ्या मुलांमध्ये (Identical twins) प्रत्येकी ४६ गुणसूत्रे असतात. स्पष्टीकरण: मानवाच्या प्रत्येक शरीरपेशीत २३ जोड्या = ४६ गुणसूत्रे असतात. एकसारखी जुळी मुले एका फलित अंडाणूपासून (zygote) तयार होतात. त्यामुळे त्यांची गुणसूत्रसंख्या समान (४६) आणि जनुकसंच जवळजवळ सारखाच असतो. महत्त्वाचा मुद्दा: दोघांमध्ये गुणसूत्रांची संख्या ४६-४६ असते. फरक फक्त
पूर्ण वाचा →
प्रत्येक कोशिकेत गुणसूत्रांचा एक संच, म्हणजे गुणसूत्रांच्या पूर्ण संख्येच्या निम्मी गुणसूत्रे असतात. दोन युग्मकांचा संयोग झाल्यावर द्विगुणित गुणसूत्रसंख्या मूळपदावर येते. प्रत्येक पिढीत द्विगुणित व्यक्ती एकगुणित युग्मके उत्पन्न करतात आणि त्यांच्या संयोगाने एक नवी द्विगुणित पिढी उत्पन्न होते.
पूर्ण वाचा →
तर टेक अवे संदेश असा आहे: निरोगी पेशींमध्ये अनुवांशिक उत्परिवर्तन शोधण्यासाठी अनुवांशिक चाचणी वापरली जाते आणि अस्वास्थ्यकर पेशींमधील अनुवांशिक उत्परिवर्तन पाहण्यासाठी जीनोमिक अनुक्रम वापरला जातो . इंटरमाउंटन हेल्थकेअर प्रिसिजन जीनोमिक्स सर्व प्रकारच्या अनुवांशिक उत्परिवर्तनांची चाचणी करून कर्करोगावरील उपचार वैयक्तिकृत करते.
पूर्ण वाचा →
सजीवाच्या सर्व गुणसूत्रांवरील सर्व जनुकांचा डिऑक्सिरायबोन्यूक्लिक ऍसिड (डीएनए) संरचना, त्यांचे स्थान, क्रम, कार्य, प्रकार, जाळे, विकृती यांची इत्थंभूत माहिती देणारा आराखडा म्हणजे जीनोम होय. यास सजीवाची 'जनुकीय कुंडली' असेही म्हंटले जाते.
पूर्ण वाचा →
आनुवंशिकता आणि वारसा हे शब्द संबंधित असले तरी अर्थ वेगळा आहे. 1) आनुवंशिकता (Heredity / Genetics) जैविक प्रक्रिया आहे. पालकांकडून संततीकडे गुणधर्म जनुकांद्वारे (genes) जातात. DNA आधारित वैज्ञानिक संकल्पना. उदा. डोळ्यांचा रंग, उंची, रक्तगट. 2) वारसा (Inheritance) सामान्य अर्थाने “मिळालेली गोष्ट”. जैविक असू शकतो किंवा भौतिक/कायदेशीरही असू शकतो. उदा.
पूर्ण वाचा →
एखाद्या व्यक्तीचे स्वरूप -- उंची, केसांचा रंग, त्वचेचा रंग आणि डोळ्यांचा रंग -- जनुकांद्वारे निर्धारित केला जातो. आनुवंशिकतेमुळे प्रभावित होणारी इतर वैशिष्ट्ये आहेत: काही रोग होण्याची शक्यता . मानसिक क्षमता.
पूर्ण वाचा →