केंद्रीय मंत्रिमंडळ नावाची कार्यकारी संस्था ही भारतातील सर्वोच्च निर्णय घेणारी संस्था आहे.
कलम ७५ नुसार केवळ पंतप्रधान आणि कॅबिनेट मंत्री दर्जाचे मंत्री केंद्रीय मंत्रिमंडळाचे सदस्य आहेत.
भारताच्या केंद्रीय मंत्रिमंडळात कॅबिनेट मंत्री , राज्यमंत्री आणि राज्यमंत्री (स्वतंत्र प्रभार) यांचा समावेश होतो. या
अमेरिका हा राज्यकारभाराची लोकशाही प्रणाली मानणारा जगातील क्षेत्रफळाने मोठ्या देशांपैकी प्रमुख असून येथील राज्यप्रणाली 'अध्यक्षीय लोकशाही' आहे. अमेरिकेची राजधानी 'वॉशिंग्टन डी.सी. ' (वाॅशिंग्टन, डिस्ट्रिक्ट कोलंबिया) येथे आहे. संसदीय शासनपद्धती ही प्रामुख्याने इंग्लंडमध्ये विकसित झाली. इंग्लंडमध्ये अलिखित संविधान असून आजही तेथील
पूर्ण वाचा →
कायदेमंडळ- कायदेमंडळ हा शासनाचा सर्वात जुना आणि महत्त्वपूर्ण विभाग आहे. भारताच्या कायदेमंडळाला संसद असे म्हणतात. घटनेच्या 79 व्या कलमानुसार भारतासाठी एक्साऊसद असेल आणि संसद राष्ट्रपती, लोकसभा व राज्यसभा यांची मिळून बनलेली असेल अशी तरतूद आहे. भारतात द्विगृही संसद आहे. वरिष्ठ
पूर्ण वाचा →
संसदीय लोकशाहीची वैशिष्टये : आज जगातील अनेक देशांमध्ये संसदीय लोकशाही शासनव्यवस्था दिसत असली, तरी देशपरत्वे या व्यवस्थेचे स्वरूप आणि कार्यपद्धतीत फरक आहे. तिची वैशिष्टये अशी :
(१) राज्यप्रमुख आणि शासनप्रमुख यांत फरक :
इंग्लंडमध्ये ‘ राजा ’ हा राज्याचा प्रमुख असला,
राज्यपाल हे जरी घटनात्मकदृष्ट्या राज्याचे प्रमुख असले तरी, ज्याप्रमाणे राष्ट्रपती हे राष्ट्राचे प्रमुख असूनही पंतप्रधान हेच देशाचे खरे कार्यकारी प्रमुख असतात, त्याचप्रमाणे राज्यातही मुख्यमंत्री हेच राज्याचे खरे कार्यकारी प्रमुख असतात.असे असले तरी काही विशिष्ट परिस्थितीत, राष्ट्रपती वा राज्यपाल यांची भूमिका
पूर्ण वाचा →
राजेंद्र प्रसाद हे स्वतंत्र भारताचे पहिले राष्ट्रपती होते.
राजेंद्र प्रसाद हे स्वतंत्र भारताचे पहिले राष्ट्रपती होते. 26 जानेवारी 1950 रोजी आपले प्रजासत्ताक अस्तित्वात आले तेव्हा डॉ.प्रसाद यांना या पदाने सन्मानित करण्यात आले. स्वातंत्र्यानंतर स्थापन झालेल्या पहिल्या सरकारमध्ये पंडित जवाहरलाल नेहरू यांच्या
भारतीय राज्यघटनेनुसार केंद्रीय मंत्रिमंडळाचा कार्यकाळ सामान्यतः ५ वर्षांचा असतो
पूर्ण वाचा →
अध्यक्षीय शासन पद्धति कार्यकारी प्रमुख राषट्रपती असतो.
सगळ्याच लोकशाही शासनांमध्ये सत्ताविभाजन असतेच... कारण सत्ता जेवढी एके ठिकाणी केंद्रित असेल तेवढी ती अनिर्बंध होण्याची भीती जास्त... पण जिथे सत्ताविभाजन हेच सरकारच्या एकूण यंत्रणेचे मध्यवर्ती सूत्र असते तिला अध्यक्षीय पद्धत म्हटले जाते.
राज्यपालांना राज्यावर कार्यकारी अधिकार असतो.
राज्यपाल:
राज्यपाल हे राज्याचे नाममात्र कार्यकारी प्रमुख म्हणून काम करतात.
ते राज्य कार्यकारिणीचे महत्त्वाचे सदस्य आहेत, सर्वोच्च कार्यकारी प्रमुख म्हणून काम करतात.
प्रत्येक राज्याच्या राज्यपालाची नियुक्ती केंद्र
भारताचा राष्ट्रपती हा भारत देशाचा राष्ट्रप्रमुख आहे. राष्ट्रपती हा सरकारचा, संसदेचा व न्यायसंस्थेचा कायदेशीर प्रमुख असून तो भारतीय सेनेचा लष्करप्रमुख देखील आहे
पूर्ण वाचा →