पृथ्वीपासून उंचावरची हवा पृथ्वी लगतच्या हवेपेक्षा विरळ असते. हवेचे पाच भाग केल्यास त्यातील एक भाग ऑक्सिजन असतो. पृथ्वीपासून जवळ जवळ ५० किमी अंतरावर हवा पसरली आहे.
वैज्ञानिक भाषेत पृथ्वीभोवतालच्या हवेच्या थराला वातावरण म्हणतात.
पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून अंदाजे ६२ मैल (१०० किलोमीटर) अंतरावर वातावरण
कॉनरॅड विलगता (Conrad Discontinuity): सियाल व सायमा या सोन थरांना विलग करणाऱ्या पातळीला कॉनरॅड विलगता असे म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
मध्यांबर - स्थितस्तबधी नंतर भूपृष्ठापासून सुमारे ८० किमी चा थर म्हणजे मध्यांबर होय. या थरात वाढत्या उंचीनुसार तापमानात घट होते.
पूर्ण वाचा →
पृष्ठभागापासून तेरा किलोमीटर अंतरापर्यंतच्या थराला तपांबर म्हणतात. याच थरात सजिवांशी संबंधित महत्त्वाचे बदल होतात. या थरामुळे सूर्याच्या अतिनील किरणांपासून सजीवांच्या बचाव होतो.
तपांबर हा थर जवळ असल्यामुळे हवामानात होणारे बदल जसे की, पाऊस, ढग,वारे, धुके, वादळे इत्यादी घटना याच थरात होतात.
तपांबर (इंग्लिश: Troposphere, ट्रपॉस्फियर) हा पृथ्वीच्या वातावरणातला सर्वांत खालचा, भूपृष्ठालगतचा थर आहे.
वातावरणातील हवेच्या वस्तुमानापैकी ८०% वस्तुमान आणि हवेतील बाष्पापैकी ९०% बाष्प या थरात सामावले आहे. अर्थातच यामुळे इतर वातावरणीय थरांपेक्षा या थरात हवेची घनता जास्त असते. तपांबराची जाडी विषुववृत्ताजवळ १५
वातावरणात नायट्रोजन वायूचे प्रमाण (७८.00 %) असते.
ऑक्सिजन (२१ %), आरगॉन (०.९ टक्के%), कार्बन डायऑक्साईड (०.०3%), आर्द्रता इतर वायु व घटक ०.०७ इत्यादी घटकांचा समावेश आहे. पृथ्वीच्या वातावरणातील वायूंच्या या मिश्रणास हवा असे म्हणतात.
पृथ्वीचे वातावरण हा पृथ्वीच्या पृष्ठभागालगत तिच्या गुरुत्वाकर्षणामुळे लपेटून असलेला वायूंचा थर आहे. यावातावरणात नायट्रोजन (७८.00 %), ऑक्सिजन (२१ %), आरगॉन (०.९ टक्के%), कार्बन डायऑक्साईड (०.०3%), आर्द्रता इतर वायु व घटक ०.०७ इत्यादी घटकांचा समावेश आहे.
पृथ्वीच्या वातावरणातील वायूंच्या या मिश्रणास
(१) अजैविक, (२) जैविक. (१) अजैविक घटकांत हवा, पाणी, मृदा, खडक इ. भौतिक आणि रासायनिक घटकांचा समावेश होतो.
परिसंस्था (Ecosystem):
पृथ्वीवरील विशाल जीवसंहतीचे लहान एकक. परिसंस्था ही संज्ञा परि (भोवतालचे) हा उपसर्ग संस्था या शब्दाला जोडून तयार झालेली आहे. परिसंस्थेत सजीव (वनस्पती,
भूगोलाची मुलतत्वे खंड दुसरा-Bhugolachi Multatve Khand Dusara by A. B. Savdi, P. S. Kolekar - Nirali Prakashan
पूर्ण वाचा →
पर्यावरण शास्त्राचा अभ्यासक्रम हा भौतिक शास्त्र, रसायन शास्त्र आणि पर्यावरणातील जीवशास्त्रीय घटक यातून निर्माण झालेला आहे. त्याशिवाय या अभ्यासक्रमामध्ये प्रदूषण आणि पर्यावरणाच्या नासाडीचा मानवी जीवितावर होणारा परिणाम यांचा अभ्यास केला जातो.
निसर्गामधील सजीव आणि निर्जीव घटकांचा परस्पर संबंध त्याचबरोबर ज्या विषयांतर्गत