जेव्हा माणूस उघड्या डोळ्याने स्वतःचे निर्णय स्वतः अगदी सक्षम पणे घेण्यास तयार असतो, खरे खोटे पडताळून पहातो, आजूबाजूच्या घडणाऱ्या घटनांचा विचार करायला लागतो व त्या पासून स्वतः ला व परिवाराला कसे अलिप्त ठेवता येईल याचे गणित सोडवतो तेव्हा तो व्यक्ती
पूर्ण वाचा →
बुद्धीमत्ता व्याख्या:
[:en:Alfred Binet|आल्फ्रेड बिनेट] (१९०५) - निर्णयक्षमता, उपक्रमशीलता, आकलनक्षमता, विवेकक्षमता व परिस्थितीशी समायोजन साधण्याची क्षमता म्हणजे बुद्धिमत्ता होय
[:en:Cyril Burt|सिरील बर्ट] (१९०९) - शारीरिक व मानसिक प्रक्रीयांच्या समन्वयाने सापेक्षत: नव्या असलेल्या परिस्थितीशी समायोजन
फ्रेंच मानसशास्त्रज्ञ आल्फ्रेड बीने यांनी फ्रेंच मानसशास्त्रज्ञ सायमन यांच्या मदतीने १९०५ मध्ये पहिली बुद्धिमापन चाचणी विकसित केली. म्हणून आल्फ्रेड बीने यांना 'बुद्धिमापन चाचण्यांचे जनक' म्हणतात. या चाचणीची १९०८ मध्ये व त्यानंतर १९११ मध्ये सुधारित आवृत्ती काढण्यात आली.
स्टॅनफोर्ड विदयापीठातील लेविस
स्वतःच्या भावना जाणणे, स्वतःची अभिरुची, मर्यादा, बलस्थाने यांची जाणीव असणे, आपले निर्णय घेण्यासाठी भावनांमधील प्राधान्यतेचा वापर करणे, स्वतःच्या क्षमतांचे वास्तव व यथायोग्य मूल्यमापन करणे, ठाम आत्मविश्वास असणे इत्यादी आत्मप्रचिती या घटकात येतात. या घटकामध्ये भावनांची जाणीव किंवा ओळख, अचूक आत्मपरीक्षण
पूर्ण वाचा →
स्वभावनांची यथायोग्य जाणीव होणे, स्वत:ची व इतरांचीही आंतरिक मन:स्थिती ओळखता येऊन भावभावनांवर नियंत्रण ठेवण्याची क्षमता म्हणजे भावनिक बुद्धिमत्ता होय.
मानवी मेंदू व भावना यांच्यातील विकास हा अर्भकाच्या टप्प्यापासूनच होत असतो आणि भावनिक बुद्धिमत्तेचा स्तर मानवी आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर बदलत असतो.
सर्वप्रथम
संगोपनकर्त्यांयनी लहान मुलांना सतत नवनवीन वस्तू पहायला, ऐकायला, खेळायला व हाताळायला देवून त्यांरना वेगाने शिकण्यास व समजून घेण्यारस मदत करावी. लहान मुलांना फार काळ एकटे सोडू नये. अशाने त्यांची शारीरिक व मानसिक वाढ खुंटते. मुलींना मुलांइतकेच जेवण लागते व मुलांइतकीच
पूर्ण वाचा →
पहिल्या व पाचव्या या वाढदिवसांमधील चार वर्षांचा काळ मानसिक व शारीरिक वाढीचा महत्त्वाचा भाग असतो. प्रस्तुत नोंदीत बालसंगोपनाचा विचार (१) पहिले वर्ष आणि (२) एक ते पाच वर्षे, अशा दोन विभागांत केला आहे. पहिले वर्ष : पहिल्या बारा महिन्यांत मूल
पूर्ण वाचा →
भावनिक विकास
आयुष्यातील वेगवेगळ्या टप्प्यांवर भावना ओळखणे, शब्दरूप देणे, भावनांचे नियमन करता येण्याची क्षमता व इतरांच्या भावनांविषयी सहवेदन, तदनुभूती असणे, याची क्षमता म्हणजे भावनिक विकास होय. भावनिक विकासाचे वाढीनुसार वेगवेगळे टप्पे असले, तरी ते शारीरिक, भाषिक विकासाएवढे स्वाभाविक नसतात.
वाढ (Growth)[१] म्हणजे काळानुसार कुठल्याही गोष्टीत होणारे प्रमाणात्मक अधिक्य. वाढ ही शारीरिक किंवा इतर कोणत्याही संस्थेत (abstract/system) उदा. अर्थव्यवस्था, प्रणाली इ. मध्ये असू शकते. सहसा ती ठराविक (मोजण्याच्या गोष्टीनुसार ठरवलेल्या) एककाच्या पटीत मोजता येते.
काळानुसार अधिक्य होणे हे वाढ आणि विकास
सर्वसाधारण वाढ व विकास पूर्णत्वाकडे जाणारी शारीरिक वाढ आणि निरनिराळ्या अवयवांचा परिपक्वता आणि प्रौढत्वाकडे होणारा विकास या प्रकारे या वयात शारीरिक बदल होतात.
पूर्ण वाचा →