कोणतेही दोन समतुष्टी वक्र एकमेकांना छेदत नाहीत. प्रत्येक समतुष्टी वक्र'य ' भुजेकडून'क्ष' भुजेकडे उतरत जातो कारण जसजसे एका वस्तूचे परिमाण वाढत जाते, तसतसे दुसऱ्या वस्तूचे परिमाण कमीकमी झाले पाहिजे, तरच समाधानाची पातळी कायम राहील. समतुष्टी वक्राच्या उताराचा कल दोन वस्तूंमधील सीमांत प्रतिस्थापन दराने दर्शविला जातो.
पूर्ण वाचा →
सरासरी प्राप्ती म्हणजे काय?
एकूण विकलेल्या वस्तूंची प्राप्ती याला वाढ झालेल्या नगाने भाग दिल्यास जी प्राप्ती मिळते त्याला सरासरी प्राप्ती म्हणतात.
सरासरी प्राप्ती वक्राचे दुसरे नाव काय आहे?
पूर्ण स्पर्धा समतोल बिंदूपाशी होतो, जेथे सरासरी खर्च आणि सीमांत मूल्य एकमेकांना छेदतात. मक्तेदारास सीमांत परिव्ययापेक्षा अधिक किंमत आकारणे शक्य आहे; कारण मक्तेदार खालच्या
ज्या बाजारात एकाच विक्रेत्याचे नियंत्रण असते त्या बाजाराला काय म्हणतात?
मक्तेदारी म्हणजे असा बाजार, ज्यात एकच विक्रेता असून त्याचे संपुर्ण बाजार पुरवठ्यावर नियंत्रण असते.
अंतिम ग्राहकांना पाहिजे त्या ठिकाणी व पाहिजे त्या स्वरूपात वस्तूंचा पुरवठा करण्यासाठी मोठे व्यापारी, लहान व्यापारी, दलाल ह्यांची बाजारपेठेत एक साखळी तयार झालेली असते. बाजारभावानुसार उत्पादकाचे उत्पन्न ठरत असल्याने, त्या अनुषंगाने उत्पादनाची लक्ष्ये व योजना ठरविल्या जातात. अशा बाजारपेठेत विक्रेता व ग्राहक ह्यांच्या सौदाशक्तीला महत्त्व येते बाजारात ठरणारी अंतिम किंमत
पूर्ण वाचा →
मूल्यभेदन :
जेव्हा एखाद्या मक्तेदाराच्या वस्तूला एकच व एकजिनसी बाजारपेठ असेल, तर समग्र उत्पादनाचा सीमान्त उत्पादन व्यय आणि सीमान्त आय समान करून तो सर्व नगांना सारखीच किंमत आकारील व आपला मक्तेदारी नफा अधिकतम करील. परंतु जर वस्तूला दोन किंवा अधिक वेगवेगळ्या उपबाजारपेठा असतील, तर मक्तेदार एकाच वस्तूसाठी वेगवेगळ्या ग्राहकसमूहांना वेगवेगळी
विशेषीकरण, औद्योगिक :
उद्योगांच्या प्रगत अवस्थेत विशेषीकरणाची घटना अनिवार्य असते. विशेषीकरणाचा एक अर्थ उत्पादनाच्या एकूण प्रक्रियेतील कोणताही एक विशिष्ट क्रिया वा उपक्रिया अपवर्जितपणे (सर्व क्रिया वा उपक्रिया एकाच व्यक्तीकडून पार पाडण्याऐवजी त्यांपैकी सुटी क्रिया किंवा उपक्रिया एकेका व्यक्तीकडून वारंवार व सातत्याने केली जाणे) पूर्ण करणे असा होतो. अपवर्जिततेमुळे व्यक्तीची संख्यात्मक
सीमांत उत्पादन म्हणजे काय?
एखाद्या उत्पादक घटकाचे एकामागून एक एकक उपयोगात आणताना, उत्पादकता एकतर वाढेल, स्थिर राहील वा घटत
जाईल. अन्य उत्पादक घटक न बदलता, एका उत्पादक घटकाच्या एककांत एकाने वाढ केल्यामुळे उत्पादकतेत होणारा बदल, ही त्या घटकाची सीमांत उत्पादकता होय. सीमांत उत्पादकतेची साधारण प्रवृत्ती घटण्याची असते.
देशात सर्व क्षेत्रांत निर्माण होणाऱ्या सर्व तऱ्हेच्या मूर्त वस्तू आणि शिक्षक, डॉक्टर, वकील, गवई आदी व्यावसायिकांची सेवा म्हणजे देशातील एकूण उत्पादन, हा अर्थ आता सर्वमान्य झाला आहे.
उत्पादनाची व्याख्या -
उत्पादन म्हणजे विक्रीसाठी ऑफर केलेली वस्तू. उत्पादन ही सेवा किंवा वस्तू असू शकते.
हे भौतिक
भूमी ही निसर्गाची काय आहे?
पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा स्थायूरूप भाग म्हणजे भूमी किंवा जमीन. भूमी ही नैसर्गिक संसाधने आणि इतर संसाधनांचा एक मुख्य स्रोत आहे. तिची प्राकृतिक रूपे वेगवेगळी आढळतात. उदा., पर्वतीय, पठारी, मैदानी, टेकड्यांनी व्याप्त, दऱ्याखोऱ्या, दलदलयुक्त इत्यादी.
पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा स्थायूरूप भाग म्हणजे भूमी किंवा जमीन. भूमी ही नैसर्गिक संसाधने आणि
व्यक्तीच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी वस्तूची शक्ती काय आहे?
पभोक्त्यांच्या गरजा भागविण्याची वस्तूंची व सेवांची जी शक्ती, तिला 'उपयोगिता' असे म्हणतात.