मूल्यभेदन :
जेव्हा एखाद्या मक्तेदाराच्या वस्तूला एकच व एकजिनसी बाजारपेठ असेल, तर समग्र उत्पादनाचा सीमान्त उत्पादन व्यय आणि सीमान्त आय समान करून तो सर्व नगांना सारखीच किंमत आकारील व आपला मक्तेदारी नफा अधिकतम करील. परंतु जर वस्तूला दोन किंवा अधिक
विशेषीकरण, औद्योगिक :
उद्योगांच्या प्रगत अवस्थेत विशेषीकरणाची घटना अनिवार्य असते. विशेषीकरणाचा एक अर्थ उत्पादनाच्या एकूण प्रक्रियेतील कोणताही एक विशिष्ट क्रिया वा उपक्रिया अपवर्जितपणे (सर्व क्रिया वा उपक्रिया एकाच व्यक्तीकडून पार पाडण्याऐवजी त्यांपैकी सुटी क्रिया किंवा उपक्रिया एकेका व्यक्तीकडून वारंवार व
सीमांत उत्पादन म्हणजे काय?
एखाद्या उत्पादक घटकाचे एकामागून एक एकक उपयोगात आणताना, उत्पादकता एकतर वाढेल, स्थिर राहील वा घटत
जाईल. अन्य उत्पादक घटक न बदलता, एका उत्पादक घटकाच्या एककांत एकाने वाढ केल्यामुळे उत्पादकतेत होणारा बदल, ही त्या घटकाची सीमांत उत्पादकता होय.
देशात सर्व क्षेत्रांत निर्माण होणाऱ्या सर्व तऱ्हेच्या मूर्त वस्तू आणि शिक्षक, डॉक्टर, वकील, गवई आदी व्यावसायिकांची सेवा म्हणजे देशातील एकूण उत्पादन, हा अर्थ आता सर्वमान्य झाला आहे.
उत्पादनाची व्याख्या -
उत्पादन म्हणजे विक्रीसाठी ऑफर केलेली वस्तू. उत्पादन ही
भूमी ही निसर्गाची काय आहे?
पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा स्थायूरूप भाग म्हणजे भूमी किंवा जमीन. भूमी ही नैसर्गिक संसाधने आणि इतर संसाधनांचा एक मुख्य स्रोत आहे. तिची प्राकृतिक रूपे वेगवेगळी आढळतात. उदा., पर्वतीय, पठारी, मैदानी, टेकड्यांनी व्याप्त, दऱ्याखोऱ्या, दलदलयुक्त इत्यादी.
पृथ्वीच्या पृष्ठभागाचा स्थायूरूप
व्यक्तीच्या गरजा पूर्ण करण्यासाठी वस्तूची शक्ती काय आहे?
पभोक्त्यांच्या गरजा भागविण्याची वस्तूंची व सेवांची जी शक्ती, तिला 'उपयोगिता' असे म्हणतात.
उत्पादनाचे घटक
उत्पादनाचे घटक चार प्रकारात विभागले गेले आहेत.
जमीन
हे सर्व नैसर्गिक संसाधनांचा संदर्भ देते. पृथ्वीच्या पृष्ठभागावर किंवा पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या खाली किंवा पृथ्वीच्या पृष्ठभागाच्या वरील सर्व नैसर्गिक संसाधने म्हणजे जमीन.
एखादी जमीन उत्पादनासाठी वस्तू वापरते. हा उत्पादनाचा प्राथमिक आणि नैसर्गिक घटक आहे. नदी, समुद्र, जमीन,
राष्ट्रीय उत्पन्न हे देशाच्या अर्थव्यवस्थेतील एका वर्षातील उत्पादनाचे एकूण बाजार मूल्य असते. देशाचे राष्ट्रीय उत्पन्न तीन पद्धतींनी मोजले जाऊ शकते: (i) उत्पादन पद्धत (ii) उत्पन्न पद्धत आणि (iii) खर्च पद्धत.
पूर्ण वाचा →
वार्षिक दरडोई उत्पन्न म्हणजे काय?
वार्षिक दरडोई उत्पन्न हे एखाद्या विशिष्ट क्षेत्रात ( देश, प्रदेश, राज्य) राहण्याऱ्या प्रति व्यक्तीचे वार्षिक सरासरी उत्पादनाचे मोजमाप करते. हे मोजमाप त्या क्षेत्राचे एकूण उत्पन व एकूण लोकसंख्या यांचा भागाकर करून काढले जाते.
देशाचे दरडोई उत्पन्न
निरनिराळ्या प्रकारची अशी जी उत्पन्ने प्रत्येक व्यक्तीला मिळत असतात, त्यांची बेरीज केली म्हणजे त्या व्यक्तीचे वैयक्तिक उत्पन्न किती ते समजते.
पूर्ण वाचा →