पृथ्वीच्या मध्यातून गेलेल्या ह्या काल्पनिक रेषेला विषुववृत्त असे म्हणतात. विषुववृत्तामुळे पृथ्वीचे दोन समान भाग होतात. विषुववृत्तापासून उत्तरेकडील भागाला उत्तर गोलार्ध तर विषुववृत्तापासून दक्षिणेकडील भागाला दक्षिण गोलार्ध असे म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
शिलावरण म्हणजे पृथ्वीच्या सर्वात वरचा बाह्य घनरूप आवरण होय. शिलावरणाची जाडी १६ ते ४० km पर्यंत आहे तर सरासरी जाडी ३३ km मानली गेली आहे.
पूर्ण वाचा →
भूपृष्ठाखाली जाडी २९km आहे.
पूर्ण वाचा →
भूकवचाच्या खालील भागास प्रावरण म्हणतात.
पूर्ण वाचा →
पृथ्वीचा सर्वात वरचा भाग हा घनरूप असून तो भूकवच म्हणून ओळखला जातो.
पूर्ण वाचा →
भूपट्ट सांरचनिकीच्या सिद्धांतामध्ये असे मांडण्यात आले आहे की, भूकवच एकूण सहा मोठ्या आणि सु. बारा लहान तुकड्यांचे म्हणजे भूपट्टांचे मिळून बनले आहे. प्रत्येक भूपट्टाचे क्षेत्र वेगवेगळे असून त्यांचे आकार अनियमित आहेत. मात्र क्षेत्रफळाच्या मानाने त्यांची जाडी अगदी किरकोळ म्हणजे १००
पूर्ण वाचा →
सियाल थराच्या खालच्या थरास सीमा म्हणतात. सिमा थरात सिलिका व मॅग्नेशियम हि मूलद्रव्य आढळतात. महासागरतळ प्रामुख्याने सीमा थराचे बनलेले असते. सीमा थरात प्रामुख्याने बेसाल्ट खडक आढळते.
पूर्ण वाचा →
ढग हे आकाशात तरंगतात . उत्तर -वातावरणातील जास्त उंचीवरील सूक्ष्म जलकण व हिमकण हवेतील धूलिकणांभोवती एकत्र येऊन त्यापासून ढग तयार होतात . ढगांतील जलकण व हीमकण अत्यंत सूक्ष्म असल्याने ते जवळजवळ वजन विरहित असतात त्यामुळे ढग हे आकाशात तरंगतात
पूर्ण वाचा →
थोडक्यात, “एखाद्या ठिकाणाच्या संदर्भात आकाशातील सूर्याच्या स्थानावरून ठरविण्यात आलेली वेळ म्हणजे त्या ठिकाणची स्थानिक वेळ होय” ध्रुववृत्तापासून ध्रुवापर्यंतच्या प्रदेशात मात्र ऋतुमानाप्रमाणे दिनमान तासांपेक्षा अधिक असू शकते. त्यामुळे या भागात सूर्योदय, मध्यान्ह , सूर्यास्त व मध्यरात्र या वेळा समजून घेणे आवश्यक
पूर्ण वाचा →
संपूर्ण भारतात एकच स्थानिक वेळ म्हणजेच सर्वत्र समान प्रमाणवेळ मानली जाते.
पूर्ण वाचा →